Chợ Đình làng Đài mùng 2 Tết – Nét đẹp văn hóa của người Cổ Định

Từ tờ mờ sáng mùng 2 Tết, khi hương Xuân vẫn ngập tràn, người dân xã Tân Ninh (vùng đất Cổ Định xưa) đã tập trung trước Đình làng Đài tham gia phiên chợ Tết truyền thống có từ hàng trăm năm trước.

Chợ Đình làng Đài là phiên chợ đặc biệt bởi chỉ họp duy nhất một ngày trong năm vào sáng Mùng 2 Tết.

Năm nào cũng như năm nào, từ tờ mờ sáng, trên con đường nhỏ quanh co hơn 1 kilomet từ cầu Bính kéo dọc theo bờ sông Lê, người mua, người bán tấp nập. Ai đi chợ cũng mặc áo quần ngày Tết, thong thả, vui tươi. Là chợ nhưng không ai nói thách, không ai mặc mặc cả, mọi người gặp nhau chuyện trò, thăm hỏi thân tình, chúc nhau năm mới an khang, làm ăn khấm khá, gia đạo an hòa ...

Ngày Tết, có nhà nào thiếu gì đâu, ấy vậy mà ra chợ Đình, ai cũng mua thêm vài thứ với tâm niệm cầu may trong năm mới. Chợ bán đủ thứ: thịt, rau, bánh trái... nhưng nhiều nhất vẫn là muối và bánh đa gấc với quan niệm “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” và năm mới mọi điều may mắn, đỏ tươi như gấc.

Ngày thường bán gì thì bán nhưng riêng chợ mùng 2 thì phải lựa những thứ ngon nhất, đẹp nhất, sạch nhất để bán. Không chỉ con em làng Cổ Định đến chợ mà người dân các vùng lân cận cũng tham gia chợ mùng 2 để gặp gỡ, du xuân, buôn bán cầu may. Đặc biệt, nhiều người con Cổ Định xa quê, dù ở đâu cũng luôn nhớ truyền thống quê hương, bận đến mấy vẫn cố thu xếp về đi phiên chợ có một không hai để được hòa cùng tình làng nghĩa xóm, sống trong nét văn hóa độc đáo của quê hương. Trời càng sáng chợ càng đông vui. Sau khi lượn chợ, mọi người lại vào đình làng Đài để dâng hương.

Theo cuốn sách “Làng Cổ Định cổ truyền” của Tiến sĩ Nguyễn Văn Bản, chợ Đình làng Đài sáng mùng 2 Tết được hình thành từ gần 400 năm trước. Vào năm 1632, ông Lê Khả Giáo (con trai đầu của tướng công Hoàng giáp Lê Bật Tứ) làm chức Kinh lược xứ trấn Sơn Nam đã về làng Đài (Cổ Định) để dựng ngôi đình làng và làm từ đường để thờ các vị tiên tổ họ Lê. Trước ngôi Đình, ông cho trồng 2 cây gạo to và cho mở chợ đúng sáng mùng 2 Tết để người mua, kẻ bán đông đúc lấy may, làm cho làng đông vui, nhộn nhịp và mở mang văn hóa. Từ đó về sau, cứ vào sáng mùng 2 tết, chợ Đình làng Đài lại được mở theo thông lệ. Để cầu may, nhân dân trong làng, ngoài xã đều về họp chợ, mua bán ở Đình làng Đài.

Tự hào về nét văn hoá độc đáo của quê hương, người Cổ Định đã có thơ:

“Chợ là văn hoá của làng

Chợ là nếp sống ai mà chả ưng

Ai ơi nhớ đến chợ Đình

Mà xem nếp thắm đượm tình quê ta

Đi đâu cũng nhớ quê nhà

Chợ là ngày tết, mặn mà hội xuân...”

Cuộc sống hiện đại có bao nhiêu bận rộn, nhiều nét văn hóa Tết cổ truyền của dân tộc dần mai một. Việc tổ chức phiên chợ cầu may mùng 2 Tết tại Đình làng Đài của người dân vùng đất giàu truyền thống văn hóa Cổ Định xưa (nay là xã Tân Ninh) trở thành nét đẹp văn hóa quý báu cần giữ gìn. Và từ bao đời, Chợ Đình làng Đài trở thành nơi giao hòa, gặp gỡ của hiện thực và quá khứ, thành điểm giao lưu văn hóa cộng đồng, góp phần kết nối cư dân, gắn kết tình làng, nghĩa xóm.

Linh Phượng