Dấu xưa trong lòng hang Con Moong

Được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt năm 2015, hang Con Moong và các di tích phụ cận (Thanh Hóa) hiện vẫn lưu giữ nhiều dấu tích có giá trị. Đây là chứng tích hiếm hoi ghi dấu sự phát triển liên tục của con người tiền sử suốt hàng chục nghìn năm.

Video: Dấu xưa trong lòng hang Con Moong.

Hang Con Moong nằm trong vùng đệm của Vườn Quốc gia Cúc Phương, thuộc địa phận thôn Thành Yên, xã Thành Vinh, tỉnh Thanh Hóa.

Trong tiếng Mường, “Con Moong” có nghĩa là “Con Thú” (do tảng đá lớn nhô ra trước cửa hang có hình dạng giống con thú). Hang được phát hiện năm 1974 và khai quật lần đầu vào năm 1976. Năm 2008-2009, hang Con Moong được đào kiểm tra, nghiên cứu tổng thể và khảo sát các di tích phụ cận. Trong thời gian khai quật hang Con Moong (2010-2015), đoàn khảo cổ học Việt - Nga đã phát hiện thêm các di tích phụ cận.

Các kết quả phân tích cacbon phóng xạ (C14) cho thấy niên đại sớm nhất ở lớp đáy của hang dao động từ 40.000 đến 60.000 năm trước. Địa tầng hang ghi dấu sự chuyển tiếp liên tục qua 4 giai đoạn phát triển văn hóa: Từ Văn hóa Sơn Vi (đồ đá cũ) đến Văn hóa Hòa Bình, Văn hóa Bắc Sơn (đồ đá mới) và Văn hóa Đa Bút. Trải qua giai đoạn con người sống chủ yếu bằng săn bắt, hái lượm đến thời kỳ bắt đầu biết làm gốm, trồng trọt và định cư.

Hang nằm ở độ cao 147m so với mực nước biển. Hang dạng hình tang trống, dài khoảng 40m, chỗ rộng nhất lòng hang đạt 9m, có 2 cửa thông nhau giúp không khí và ánh sáng luôn thông thoáng.

Hang Con Moong có tầng văn hóa khảo cổ dày trung bình 9,5m với 10 lớp địa tầng liên tục. Đây là một trong số rất hiếm di chỉ khảo cổ tại Việt Nam và Đông Nam Á giữ được địa tầng dày, nguyên vẹn, phản ánh quá trình phát triển liên tục của con người cổ đại.

Cận cảnh hố khai quật khảo cổ trong lòng hang Con Moong, nơi lưu giữ sự phát triển liên tục từ thời đại Đá cũ sang Đá mới qua hàng chục nghìn năm.

Ở các lớp khảo cổ, các nhà khoa học tìm thấy công cụ lao động, xương động vật, vỏ nhuyễn thể và nhiều mảnh tước bằng đá quartz. Cấu tạo địa tầng và tầng văn hóa ở di tích hang Con Moong và các di tích phụ cận cho thấy di tích cư trú, mộ táng của cư dân thuộc nhiều thời kỳ.

Hiện nay, trong lòng hang vẫn còn nhiều vỏ nhuyễn thể (ốc suối, vỏ sò).

Dấu tích cư trú và sinh hoạt của người tiền sử thể hiện qua các công cụ đá cùng vô số vỏ nhuyễn thể nằm tích tụ trong tầng văn hóa hang Con Moong

Dấu tích mộ táng người cổ đại được phát hiện và bảo tồn nguyên vẹn ngay trong lòng hang Con Moong.

Thời gian qua, xã Thành Vinh đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến các tầng lớp Nhân dân. Công tác quản lý và bảo vệ di tích hang Con Moong được UBND xã thực hiện nghiêm túc. Địa phương đã luôn quan tâm bảo vệ nghiêm ngặt đối với Khu vực I và Khu vực II theo mốc đã khoanh vùng, ngăn chặn triệt để các hành vi xâm hại lòng hang và tầng văn hóa.

Ngọc Huấn - Bá Phượng - Thanh Tùng