Hàm Rồng hôm nay, niềm tự hào còn mãi (Bài 1): Bình yên bên dòng sông Mã

Hàm Rồng hôm nay hiện lên trong nhịp sống bình yên bên dòng sông Mã, nơi cây cầu lịch sử không chỉ là một chứng tích của quá khứ, mà đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống hiện tại.

Ông Lê Văn Hùng ôn lại kỷ niệm tại Nhà máy điện Hàm Rồng.

Mỗi ngày, từng dòng người qua lại, những chuyến hàng xuôi ngược, những nhịp tàu đều đặn lăn bánh... tất cả tạo nên một Hàm Rồng rất khác, sống động và gần gũi, nơi lịch sử hòa vào từng chuyển động đời thường.

Tại khu vực cầu Hàm Rồng, từ sáng sớm đến chiều muộn luôn tấp nập người qua lại. Những chuyến xe chở hàng, những người đi làm, đi học... nối nhau qua cầu, như một phần tất yếu của nhịp sống đô thị. Không chỉ giữ vai trò kết nối giao thông quan trọng, cây cầu còn là “mạch dẫn” cho các hoạt động kinh tế, sinh hoạt hai bên bờ sông Mã. Dưới chân cầu, những hàng quán nhỏ, những gánh hàng rong vẫn đều đặn mở bán, tạo nên một không gian vừa quen thuộc, vừa đậm chất đời thường.

Ở phố Long Quang, nơi dân cư sinh sống quanh Khu di tích lịch sử - văn hóa Hàm Rồng, cuộc sống hôm nay mang trong mình nhiều lớp ký ức. Với 497 hộ, khoảng 1.607 nhân khẩu, khu phố không chỉ là nơi sinh sống, mà còn là nơi lưu giữ những câu chuyện của một thời chiến đấu ác liệt. Nhiều người dân nơi đây từng tham gia lực lượng vũ trang Tiểu khu Hàm Rồng, làm việc tại Nhà máy điện Hàm Rồng, xí nghiệp đóng tàu... Họ đã đi qua chiến tranh, chứng kiến từng đổi thay của vùng đất này, và giờ đây tiếp tục sống, làm việc ngay trên chính mảnh đất từng là “tọa độ lửa”. Ông Lê Văn Hùng, bí thư chi bộ kiêm trưởng phố Long Quang, được người dân ví như một “pho sử sống” của khu phố. Với ông, ký ức về những năm tháng cầu Hàm Rồng bị đánh phá ác liệt vẫn còn nguyên vẹn. “Người dân ở đây rất tự hào khi sinh sống tại khu vực gắn với biểu tượng tinh thần bất khuất của người Thanh Hóa. Nơi này từng có nhiều đơn vị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang trong kháng chiến chống Mỹ. Đó là Nhà máy điện Hàm Rồng, công nhân nhà máy vừa sản xuất, vừa chiến đấu bảo vệ dòng điện cho các trận địa; Đồn Công an vũ trang Hàm Rồng, đơn vị nòng cốt trong chiến đấu bảo vệ Hàm Rồng; Nhân dân và lực lượng vũ trang Tiểu khu Hàm Rồng nổi tiếng với thành tích chiến đấu dũng cảm, bắn rơi nhiều máy bay Mỹ...”, ông Hùng chia sẻ.

Chị Trần Thị Vân trong một ca trực gác.

Trong khu phố vẫn còn những cựu chiến binh, những người từng trực tiếp chiến đấu bảo vệ Hàm Rồng. Với họ, Hàm Rồng không chỉ là ký ức, mà còn là một phần máu thịt. Những ngày này, khu phố đông vui hơn thường lệ vì có những đoàn khách là cựu chiến binh về thăm lại chiến trường xưa, cùng ôn lại kỷ niệm hào hùng của một thời bom đạn. Những câu chuyện ấy, qua năm tháng, vẫn ở lại trong từng nếp nhà, từng con người. Không chỉ gìn giữ ký ức bằng lời kể, người dân phố Long Quang còn thể hiện trách nhiệm với mảnh đất mình đang sống bằng những việc làm cụ thể trong đời sống hằng ngày. Việc giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp đã trở thành nếp của khu phố, trong đó, vào chiều thứ sáu hằng tuần, các hộ dân lại cùng nhau tổng vệ sinh đường làng, ngõ xóm, tạo nên không gian sống gọn gàng, sạch sẽ. Đặc biệt, những ngày đầu tháng 4, trong không khí rộn ràng ngày kỷ niệm, các gia đình đều chủ động chỉnh trang nhà cửa, treo cờ Tổ quốc dọc các tuyến đường, góp phần làm cho khu phố thêm rực rỡ, trang nghiêm. Đó không chỉ là sự chuẩn bị cho những ngày lễ, mà còn là cách người dân nơi đây thể hiện niềm tự hào và ý thức gìn giữ giá trị của một vùng đất giàu truyền thống.

Ở một góc khác của cây cầu, chị Trần Thị Vân, nhân viên trực gác tàu tại chắn đường ngang HR Km170+295, đã có 12 năm gắn bó với công việc thầm lặng nhưng đầy trách nhiệm. Mỗi ngày, trong từng ca trực, chị đảm bảo an toàn cho mỗi lượt tàu qua lại. Khi tín hiệu vang lên, barie từ từ hạ xuống, dòng người dừng lại, nhường chỗ cho đoàn tàu lăn bánh qua cầu. Những khoảnh khắc ấy lặp đi lặp lại, giản dị nhưng không thể thiếu trong nhịp vận hành của Hàm Rồng hôm nay. Không chỉ có những ca trực ban ngày, công việc của chị còn gắn với cả những đêm khuya, những ngày mưa gió hay dịp lễ, tết khi lượng người qua lại đông hơn bình thường. Dù trong điều kiện nào, sự tập trung và cẩn trọng vẫn luôn được chị đặt lên hàng đầu. Trong suốt 12 năm làm việc, chị chưa từng để xảy ra sai sót đáng tiếc nào trong ca trực của mình.

Với chị, mỗi ca trực không chỉ là nhiệm vụ đảm bảo an toàn giao thông đường sắt, mà còn là niềm tự hào khi được làm việc tại một địa danh lịch sử. “Những ngày ngày, tôi thấy rất nhiều người tìm về cầu Hàm Rồng, chụp ảnh, ôn lại kỷ niệm. Nhìn họ, tôi thấy vui, vì cây cầu không chỉ là nơi làm việc của mình, mà còn là nơi mọi người tìm về để nhớ”, chị Vân chia sẻ. Công việc của chị, dù lặng thầm, nhưng lại góp phần giữ cho nhịp sống nơi đây luôn an toàn, thông suốt, để những dòng người, dòng ký ức tiếp tục được nối dài.

Vì thế, Hàm Rồng hôm nay không chỉ là một di tích lịch sử, mà là một không gian sống, nơi quá khứ và hiện tại cùng tồn tại trong từng chuyển động. Từ những người từng chiến đấu bảo vệ cây cầu, đến những người đang ngày ngày làm việc, giữ gìn sự bình yên, tất cả đều góp phần viết tiếp câu chuyện của Hàm Rồng theo một cách rất riêng.

Bài và ảnh: Vân Anh