Lan tỏa văn hóa Việt qua những trò chơi, trò diễn dân gian

Từ sắc màu của trò diễn Xuân Phả tại Lễ hội Lam Kinh đến những nước cờ thẻ trong không gian lễ dâng hương tại Thái miếu nhà hậu Lê, các trò chơi, trò diễn dân gian đang góp phần đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với người dân và du khách.

Trò diễn Xuân phả được biểu diễn tại Lễ hội Lam Kinh năm 2026.

Trong không gian Lễ hội Lam Kinh năm 2026, trò diễn Xuân Phả tiếp tục được giới thiệu đến Nhân dân và du khách. Những gương mặt hóa trang, trang phục nhiều màu sắc cùng âm nhạc và động tác trình diễn mang đậm dấu ấn dân gian tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc.

Với nhiều người, đây không phải lần đầu nghe nhắc đến Xuân Phả, nhưng được trực tiếp chứng kiến trò diễn lại mang đến cảm nhận khác. Chị Thanh Vân, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Tôi cũng đã từng nghe nói về trò Xuân Phả, nhưng nay mới được xem. Lúc đầu tôi tò mò sao lại có nhiều gương mặt, trang phục như vậy, nhưng xem một hồi thì hiểu và thấy rất cuốn hút”.

Từ sự tò mò ban đầu đến thích thú khi trực tiếp trải nghiệm, câu chuyện của người xem cho thấy sức hấp dẫn của di sản khi được đưa ra khỏi những trang tư liệu để hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng.

Trò Xuân Phả là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc của Thanh Hóa, được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016. Trò diễn gồm 5 điệu múa: Hoa Lang, Chiêm Thành, Ai Lao, Ngô Quốc và Tú Huần (Lục Hồn Nhung), mỗi điệu mang những đặc trưng riêng. Hệ thống nhân vật, trang phục, đạo cụ, âm nhạc và động tác trình diễn tạo nên giá trị riêng của trò Xuân Phả, được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Việc đưa Xuân Phả vào không gian các lễ hội không chỉ góp phần tạo điểm nhấn cho chương trình, mà còn mở ra cơ hội để người dân, du khách trực tiếp tìm hiểu, thưởng thức một loại hình diễn xướng truyền thống của xứ Thanh. Tại Lễ hội Lam Kinh 2026, trò Xuân Phả cùng một số loại hình diễn xướng dân gian khác đã góp phần mở rộng không gian trải nghiệm văn hóa cho công chúng.

Nếu trò Xuân Phả hấp dẫn bởi nghệ thuật trình diễn, thì cờ thẻ trong không gian lễ dâng hương tại Thái miếu nhà hậu Lê, phường Hạc Thành mới đây lại tạo nên một hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian giàu tính tương tác. Tại đây, cờ thẻ là một trong những hoạt động của phần hội, cùng với các trò chơi, hoạt động văn hóa dân gian khác.

Điểm đáng chú ý là các trò chơi, trò diễn dân gian ngày nay không chỉ được tái hiện để công chúng thưởng thức mà còn tạo cơ hội để người dân và du khách trực tiếp tham gia, tìm hiểu và trải nghiệm. Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống được truyền tải bằng hình thức trực quan, gần gũi, giúp công chúng, nhất là thế hệ trẻ, có thêm cách tiếp cận với lịch sử và văn hóa dân tộc.

Chơi cờ thẻ là một hoạt động văn hóa đặc sắc trong lễ hội Thái Miếu nhà hậu Lê.

Theo Tiến sỹ Trương Ngọc Tuấn, Phó Ban Quản lý di tích Thái Miếu nhà Hậu Lê, việc duy trì các trò chơi, trò diễn dân gian trong lễ hội có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đặc biệt, khi thế hệ trẻ được tiếp cận trực tiếp với những giá trị truyền thống, khoảng cách giữa di sản và đời sống đương đại được rút ngắn.

Có thể nói, những trò diễn và trò chơi dân gian đang tiếp tục được trao truyền bằng một phương thức sinh động. Không chỉ lưu giữ ký ức văn hóa, mỗi lần tái hiện còn là một lần những giá trị ấy được làm mới trong cảm nhận của công chúng hôm nay. Để rồi, từ một ánh nhìn tò mò, một lần trải nghiệm, câu chuyện về văn hóa lại được kể tiếp tự nhiên, gần gũi và sống động. Đó cũng là cách để văn hóa Việt được gìn giữ và lan tỏa từ cộng đồng.

Mai Phương