Liên kết sản xuất - Hướng đi bền vững của rừng Thanh Hóa

Không còn là những cánh rừng trồng tự phát, phụ thuộc thương lái, ngành lâm nghiệp Thanh Hóa đang chuyển mình sang sản xuất theo chuỗi liên kết. Khi người dân - doanh nghiệp - cơ quan quản lý cùng bắt tay, rừng không chỉ xanh hơn mà còn tạo ra giá trị bền vững.

"Cú chuyển mình" từ những cánh rừng keo

Ở xã Hóa Quỳ, trồng rừng từng là cuộc mưu sinh nhiều rủi ro: có rừng nhưng gỗ mất giá.

Đã gần 20 năm gắn bó với rừng, gia đình bà Phạm Thị Hải, thôn Làng Gió, xã Hóa Quỳ có 3 ha keo nhưng cũng trải qua bao thăng trầm. Nhiều đợt, lúc keo đến kỳ thu hoạch, gia đình có việc cần tiền thì gọi mãi thương lái vẫn chưa đến, đã thế còn bị ép giá thấp hơn so với thị trường. Nhưng rồi vẫn phải chấp nhận... bán.

Chỉ đến khi tham gia liên kết, cách làm rừng mới thực sự đổi khác. Bà Hải chia sẻ: “Từ khi tham gia mô hình trồng rừng bền vững, gia đình đã được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn bảo vệ rừng, chăm sóc gỗ keo cho đạt tiêu chuẩn về giá trị kinh tế, được thu mua theo hợp đồng và quan trọng hơn là bảo vệ đất, bảo vệ môi trường bền vững”.

Chính quyền địa phương, lực lượng Kiểm lâm thăm rừng keo của gia đình bà Phạm Thị Hải.

Theo chia sẻ của đại diện Công ty Cổ phần Nông Lâm 3 tốt, điểm mấu chốt là chuỗi giá trị không dừng ở trồng rừng. Doanh nghiệp đã “đặt hàng” ngay từ gốc, đầu tư chế biến sâu, xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc. Muốn vào được các thị trường này, nguyên liệu phải đạt chuẩn FSC, truy xuất được nguồn gốc, chất lượng đầu vào quyết định tất cả.

Chính yêu cầu đó buộc người trồng rừng phải thay đổi - từ cách trồng đến cách nghĩ. Do đó, tại xã Xuân Bình và xã Hóa Quỳ, Công ty Cổ phần Nông Lâm 3 tốt đang phối hợp với Hạt Kiểm lâm và chính quyền địa phương triển khai mô hình liên kết trồng rừng bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế. Dự kiến đến tháng 6/2026 sẽ có hơn 4 nghìn ha rừng tại đây được tổ chức quốc tế cấp giấy chứng nhận.

Sản phẩm viên nén được sản xuất từ cây keo xuất khẩu sang Hàn Quốc của Công ty Cổ phần Nông Lâm 3 tốt.

Khi rừng không chỉ "xanh" mà còn "giàu"

Thanh Hóa hiện có gần 648 nghìn ha rừng, nhưng điều đáng nói không chỉ là diện tích. Gần 43 nghìn ha đã đạt chứng chỉ FSC - đồng nghĩa với việc giá trị rừng tăng thêm 20-30%, cùng khả năng bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Song giá trị lớn hơn nằm ở cách làm. Rừng được trồng, chăm sóc, khai thác theo quy trình chặt chẽ, gắn với bảo vệ môi trường và truy xuất nguồn gốc. Đây cũng được xem như là “hộ chiếu” để sản phẩm gỗ thâm nhập vào thị trường quốc tế, đáp ứng các điều kiện xuất khẩu khắt khe.

Ngoài hiệu quả về kinh tế, việc phát triển rừng bền vững theo tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ đất, nguồn nước, hạn chế xói mòn.

Ông Phạm Thành Đồng, Giám đốc HTX Quản lý rừng bền vững Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: "Trong thực hiện chứng chỉ FSC, chúng tôi hướng dẫn bà con xử lý thực bì sau khai thác, đặc biệt là trừ cỏ, trừ sâu, trồng xen canh sinh học và nói không với thuốc bảo vệ thực vật. Đến thời điểm hiện tại, người dân các xã Kim Tân, Vân Du, Ngọc Trạo, Thành Vinh, Thạch Bình, Cẩm Tú, Cẩm Vân đã biết xử lý thực bì, bảo vệ môi trường. Toàn bộ diện tích rừng này được Công ty Cổ phần Xuân Sơn bao tiêu để xuất khẩu".

Ông Phạm Thành Đồng (áo xanh) thăm diện tích rừng bền vững xã Thạch Bình.

Tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026-2030, bình quân hàng năm phát triển, mở rộng diện tích rừng trồng được cấp chứng chỉ FSC với trên 3.000 ha. Trong bối cảnh hội nhập, đây không còn là lựa chọn mà là hướng đi tất yếu. Khi người dân được đảm bảo cuộc sống từ rừng, họ sẽ giữ rừng. Khi doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu bền vững, họ sẽ đầu tư trở lại. Và khi chuỗi liên kết được hình thành, rừng Thanh Hóa không chỉ “xanh” - mà đã bắt đầu “sinh lời” một cách bền vững.

Thúy Lượng