Ngày này năm xưa (13/8): Ủy ban Khởi nghĩa ra Quân lệnh tổng khởi nghĩa toàn quốc

Ngày này năm xưa (13/8) diễn ra một số sự kiện lịch sử nổi bật như: Ủy ban Khởi nghĩa ra Quân lệnh số I, hạ lệnh Tổng khởi nghĩa trên toàn quốc (1945); Hội nghị toàn quốc Đảng Cộng sản Đông Dương họp tại Tân Trào (1945); ngày sinh họa sĩ tài ba Trần Văn Cẩn (1910); ngày mất của nhạc sĩ Cao Văn Lầu (1976)...

“Em Thúy” - kiệt tác để đời của họa sĩ Trần Văn Cẩn. Ảnh nguồn Internet

* Ngày 13/8/1910: Ngày sinh họa sĩ Trần Văn Cẩn. Là một trong "bộ tứ danh họa" lẫy lừng “Nhất Trí (Nguyễn Gia Trí), nhì Lân (Nguyễn Tường Lân), tam Vân (Tô Ngọc Vân), tứ Cẩn (Trần Văn Cẩn)”, họa sĩ Trần Văn Cẩn đã mang đến cho nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX một phong cách sáng tạo nghệ thuật rất riêng và giàu bản sắc dân tộc. Nhiều tác phẩm của ông được coi là mẫu mực của nền hội họa hiện đại Việt Nam như: “Em Thúy”, “Gội đầu”, “Xuống đồng”, “Tát nước đồng chiêm” hay “Nữ dân quân vùng biển”...

Trong đó, bức tranh “Em Thúy" sáng tác năm 1943, được coi là đỉnh cao nghệ thuật Trần Văn Cẩn, và cũng là một trong những đỉnh cao của nền hội hoạ Việt Nam. Bức tranh “Em Thúy” đã được công nhận là Bảo vật quốc gia, hiện trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Năm 1996, họa sĩ Trần Văn Cẩn được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Nhân dân Sài Gòn biểu dương lực lượng sáng ngày 25/8/1945. Ảnh tư liệu

* Ngày 13/8/1945: Lệnh tổng khởi nghĩa toàn quốc.

Vào lúc 23h ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa ra Quân lệnh số I, hạ lệnh Tổng khởi nghĩa trên toàn quốc. Quân lệnh viết:

Quân lệnh viết:

Hỡi quân dân toàn quốc!

12 giờ trưa 13/8/1945, phát-xít Nhật đã đầu hàng Đồng minh, quân đội Nhật đã bị tan rã tại khắp các mặt trận. Kẻ thù chúng ta đã ngã gục.

Giờ tổng khởi nghĩa đã đánh!

Cơ hội có một cho quân dân Việt Nam vùng dậy giành lấy quyền độc lập của nước nhà!

Mang nhiệm vụ lãnh đạo cuộc khởi nghĩa toàn quốc cho đến toàn thắng, Ủy ban khởi nghĩa đã thành lập.

Hỡi các tướng sĩ và đội viên Quân giải phóng Việt Nam!

Hỡi nhân dân toàn quốc!

Dưới mệnh lệnh của Ủy ban khởi nghĩa, đồng bào hãy đem hết tâm lực ủng hộ đạo Quân giải phóng, sung vào bộ đội, xông ra mặt trận đánh đuổi quân thù.

Chúng ta phải hành động cho nhanh, với một tinh thần vô cùng quả cảm, vô cùng thận trọng!

Tổ quốc đang đòi hỏi những hy sinh lớn lao của các bạn!

Cuộc thắng lợi hoàn toàn nhất định sẽ về ta!

Ngay sau khi quân lệnh được ban bố, ở khắp các tỉnh thành, quân đội, Nhân dân đồng loạt nổi dậy giành chính quyền. Các chiến sĩ quân giải phóng tấn công tước vũ khí quân đội Nhật. Công nông binh trí thức, cả những người tầng lớp tư sản, tiểu tư sản cùng giương cao khẩu hiệu, biểu ngữ ủng hộ Việt Minh, ủng hộ khởi nghĩa, tạo nên dòng thác cách mạng, đập tan các lớp thống trị của phong kiến - đế quốc. Từ Quân lệnh số 1, chỉ trong vòng 15 ngày, cuối tháng 8/1945, tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi hoàn toàn, chính quyền cả nước về tay Nhân dân.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói chuyện với đồng bào Tuyên Quang dưới gốc đa Tân Trào. Ảnh: Báo ảnh Việt Nam

* Từ ngày 13 đến 15/8/1945: Hội nghị toàn quốc Đảng Cộng sản Đông Dương họp tại Tân Trào. Tham dự Hội nghị có đại biểu các Đảng bộ địa phương và một số đại biểu hoạt động của nước ngoài. Hội nghị họp đúng vào tình thế Cách mạng trở nên khẩn trương, như Nghị quyết hội nghị vạch rõ: "Những điều kiện khởi nghĩa ở Đông Dương đã chín muồi... Toàn dân tộc đang sôi nổi đợi chờ khởi nghĩa giành quyền độc lập". Sau khi phân tích tình hình thế giới và trong nước, bản Nghị quyết đề cập tới hàng loạt các vấn đề cụ thể và cấp bách như: Công tác ngoại giao, tuyên truyền cổ động, nhiệm vụ quân sự, kinh tế, giao thông, vận động các giới, đảng phái. Hội nghị cũng thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, coi đó là một mục tiêu cơ bản và trước mắt của toàn Đảng, toàn dân.

Ảnh tư liệu. Nguồn Internet

* Ngày 13/8/1962: Nói chuyện với Hội nghị cán bộ công đoàn cơ sở toàn miền Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Muốn tổ chức và phát triển lực lượng xây dựng to lớn của giai cấp công nhân thì cần có công đoàn mạnh và cán bộ công đoàn tốt... Lênin có nói: Công đoàn là trường học của chủ nghĩa cộng sản. Muốn thực hiện lời dạy đó phải thấm nhuần và giáo dục cho công nhân thấm nhuần ý thức làm chủ tập thể, cần kiệm xây dựng nước nhà. Nâng cao nhiệt tình lao động và tôn trọng kỷ luật lao động. Đẩy mạnh thi đua yêu nước. Ra sức giúp đỡ nông dân cải tiến kỹ thuật canh tác, củng cố hơn nữa khối công nông liên minh. Chống tệ quan liêu, tham ô, lãng phí”.

Tượng nhạc sĩ Cao Văn Lầu tại Bạc Liêu. Ảnh nguồn Internet

* Ngày 13/8/1976: Ngày mất của nhạc sĩ Cao Văn Lầu. Nhạc sĩ Cao Văn Lầu sinh năm 1892, quê ở Thuận Lễ, Tân An, tỉnh Long An (nay là phường Tân An, tỉnh Tây Ninh). Tên tuổi của ông gắn với tác phẩm “Dạ cổ hoài lang”. Từ bài vọng cổ này đã hình thành dòng nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ thắm đượm lòng người và tình yêu quê hương đất nước. Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ được UNESCO chính thức công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 8/12/2013. “Dạ cổ hoài lang” đã đi vào lịch sử âm nhạc dân tộc, trở thành bài vọng cổ được yêu thích cho tới hôm nay.

LP (tổng hợp)