Thị trường việc làm và những cơ hội (Bài 3):

Nghề của tương lai và bài toán đào tạo

Sự phát triển của khoa học công nghệ, chuyển đổi số cùng những lĩnh vực kinh tế mới đang làm thay đổi diện mạo thị trường lao động, kéo theo sự xuất hiện của nhiều ngành nghề và vị trí việc làm mới. Đây không chỉ là cơ hội để người lao động mở rộng lựa chọn nghề nghiệp mà còn đặt ra yêu cầu thích ứng với xu hướng phát triển trong tương lai.

Sinh viên học tập tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thanh Hóa.

Làn sóng đầu tư mở ra vị trí việc làm mới

Thời gian qua, Thanh Hóa đón nhận làn sóng đầu tư vào nhiều lĩnh vực mới, công nghệ cao, mở ra hướng phát triển mới cho thị trường lao động, từ công nghiệp dược phẩm, thiết bị y tế đến công nghiệp tái chế, sản xuất phân bón công nghệ mới... Tại Khu Kinh tế (KKT) Nghi Sơn và các Khu công nghiệp (KCN), tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư, ký ghi nhớ nhiều dự án lớn. Đáng chú ý là Dự án KCN Dược phẩm công nghệ cao Việt Nam - Ấn Độ. Giai đoạn 1 của dự án có quy mô khoảng 142ha, tổng vốn đầu tư gần 60 triệu USD, định hướng thu hút sản xuất dược phẩm, vắc-xin, thiết bị y tế và phát triển các trung tâm nghiên cứu, phát triển thành phần dược phẩm. Bên cạnh đó là Dự án Nhà máy Basic Medical Việt Nam (giai đoạn 2) tại KCN Bỉm Sơn, tổng vốn đầu tư 1.988 tỷ đồng, hướng đến sản xuất thiết bị, dụng cụ y tế, nha khoa, chỉnh hình và phục hồi chức năng. Dự án Nhà máy tái chế nhựa PET từ chai nhựa phế liệu tại KKT Nghi Sơn với tổng vốn đầu tư 790 tỷ đồng...

Dù đang ở các giai đoạn triển khai khác nhau, những dự án này được dự báo sẽ kéo theo nhiều ngành nghề, lĩnh vực mới phát triển tại Thanh Hóa. Khi đi vào hoạt động, các dự án không chỉ cần lao động sản xuất trực tiếp mà còn mở ra nhu cầu nhân lực trong nghiên cứu, kỹ thuật, vận hành dây chuyền công nghệ, kiểm soát chất lượng và quản lý sản xuất. Đây là những nhóm nghề có yêu cầu chuyên môn cao, góp phần định hình diện mạo thị trường việc làm trong thời gian tới.

Ông Trần Chí Thanh, Phó trưởng Ban Quản lý KKT Nghi Sơn và các KCN tỉnh Thanh Hóa, cho biết: “Hiện nay, KKT Nghi Sơn và các KCN trên địa bàn tỉnh có 541 nhà máy đã đi vào hoạt động, giải quyết việc làm cho hơn 100.000 lao động. Cùng với quá trình thu hút các dự án đầu tư mới, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, hóa chất, dược phẩm,... nhu cầu nhân lực cũng sẽ chuyển dịch theo hướng tăng yêu cầu về trình độ chuyên môn, kỹ thuật và khả năng làm chủ công nghệ. Do đó, bên cạnh lực lượng lao động sản xuất trực tiếp, doanh nghiệp ngày càng cần đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên, nhân lực nghiên cứu, kiểm soát chất lượng và vận hành dây chuyền hiện đại...”.

Gắn nhu cầu với đào tạo

Sự thay đổi của thị trường lao động đặt ra yêu cầu mới đối với công tác đào tạo nghề, nhất là việc trang bị kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành để người lao động có thể đáp ứng các nghề mới, ngành nghề đang phát triển. Do vậy, thay vì chỉ tập trung vào các ngành nghề truyền thống, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã mở rộng đào tạo sang công nghệ thông tin, digital marketing, thiết kế đồ họa, thương mại và các lĩnh vực gắn với chuyển đổi số...

Học viên Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa, cơ sở Tĩnh Gia thực hành tại doanh nghiệp.

Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng đang từng bước đổi mới chương trình đào tạo theo hướng gắn kiến thức với thực tiễn, tăng khả năng thích ứng của người học với môi trường làm việc. Tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thanh Hóa, định hướng này thể hiện qua danh mục 5 ngành, 9 chuyên ngành đào tạo ở hai hệ trung cấp và cao đẳng. Trong đó, công nghệ thông tin,

digital marketing, thiết kế đồ họa, quản trị kinh doanh là những lĩnh vực gắn với nhu cầu nhân lực của nền kinh tế số. Chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng thực hành, chiếm khoảng 70% thời lượng, đồng thời tích hợp trí tuệ nhân tạo vào một số môn học, chú trọng ngoại ngữ, kỹ năng mềm và tăng cường kết nối với doanh nghiệp.

Bà Trần Thị Thu Hằng, hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Với triết lý đào tạo thực học - thực nghiệp, chương trình hướng đến giúp người học hình thành năng lực làm việc ngay trong quá trình học tập, thích ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường lao động”. Đáng chú ý, tỷ lệ học viên có việc làm sau một năm tốt nghiệp của trường đạt khoảng 97,7%. Kết quả này phần nào cho thấy ý nghĩa của việc lựa chọn ngành đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường, đồng thời trang bị cho người học những kỹ năng cần thiết để tham gia thị trường lao động.

Bên cạnh việc mở rộng các ngành nghề đào tạo theo xu hướng mới, đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp cũng là hướng đi được các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chú trọng. Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa, cơ sở Tĩnh Gia (trước là Trường Cao đẳng Nghề Nghi Sơn) đang phát huy vai trò cung ứng lao động có tay nghề cho các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tại KKT Nghi Sơn. Hiện trường có hơn 1.500 học viên đang theo học.

Để nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường, hằng năm, nhà trường khảo sát các doanh nghiệp nhằm cập nhật nhu cầu về số lượng, ngành nghề và kỹ năng, từ đó điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp. Cùng với đổi mới nội dung đào tạo, nhà trường tăng thời lượng thực hành, tổ chức một phần hoạt động học tập tại doanh nghiệp. Hiện nhà trường liên kết với các doanh nghiệp trong KKT Nghi Sơn và một số doanh nghiệp tại Hà Nội, Hải Phòng..., tạo điều kiện để học viên tiếp cận quy trình sản xuất, làm quen với môi trường làm việc ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Cách làm này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng, giúp người học có sự chuẩn bị tốt hơn trước khi tham gia thị trường lao động. Nhờ đó, tỷ lệ học viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt khoảng 80 - 90%.

Từ làn sóng đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao đến sự phát triển của kinh tế số, thị trường lao động Thanh Hóa đang mở ra những vị trí việc làm với yêu cầu ngày càng cao về chuyên môn và kỹ năng. Việc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động đổi mới ngành nghề, chương trình đào tạo và tăng cường liên kết với doanh nghiệp, đã góp phần đáp ứng nhu cầu tuyển dụng, đồng thời giúp người lao động nắm bắt tốt hơn những cơ hội việc làm mới.

Bài và ảnh: Phan Vân