[Thanh Hóa xưa và nay] Đền thờ Lê Văn Hưu - Nơi lưu giữ mạch nguồn sử học và truyền thống hiếu học xứ Thanh

Đền thờ Nhà sử học Lê Văn Hưu (xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa) không chỉ là nơi tưởng niệm một danh nhân có công đặt nền móng cho nền quốc sử Việt Nam, mà còn là địa chỉ lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần hiếu học của quê hương. Trải qua những biến thiên của thời gian, ngôi đền ngày càng được chính quyền và Nhân dân quan tâm gìn giữ, tôn tạo, trở thành điểm đến ý nghĩa trong hành trình giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Nhà sử học Lê Văn Hưu là người biên soạn bộ “Đại Việt sử ký” - bộ quốc sử đầu tiên của nước ta, đặt nền móng quan trọng cho sự hình thành và phát triển của nền sử học Việt Nam. Để tưởng nhớ công lao của ông, một ngôi đền thờ được lập nên tại chính quê hương nơi ông được sinh ra.

Năm 1990, Đền thờ Lê Văn Hưu được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Năm 2018, UBND tỉnh Thanh Hoá đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa Đền thờ Lê Văn Hưu với tổng mức đầu tư trên 29 tỷ đồng. Công trình hoàn thành vào năm 2022, vừa kịp chào mừng dịp kỷ niệm 700 năm ngày mất của Nhà sử học Lê Văn Hưu.

Cùng với nguồn lực đầu tư của Nhà nước, chính quyền địa phương còn chú trọng công tác quản lý, chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường, bảo đảm an ninh trật tự, tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội để di tích thực sự trở thành không gian sinh hoạt văn hóa của cộng đồng.

Từ đây, đền thờ được quy hoạch khang trang, trang nghiêm hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thờ tự, tưởng niệm, tham quan và tìm hiểu lịch sử. Một trong những hoạt động lớn, có ý nghĩa đặc biệt tại di tích là Lễ hội Đền thờ Lê Văn Hưu, được tổ chức vào dịp kỷ niệm ngày mất của ông (ngày 23/3 âm lịch). Sau những giai đoạn bị gián đoạn, lễ hội được phục dựng và tổ chức bài bản từ năm 2025, mở ra hướng mới trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với đời sống đương đại.

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội được tổ chức phong phú với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, hội chợ làng nghề truyền thống và sản phẩm OCOP; du khách còn có dịp trải nghiệm nghề đúc đồng Trà Đông - một nghề truyền thống nổi tiếng của địa phương.

Không đơn thuần là một sự kiện tưởng niệm, lễ hội còn là dịp để cộng đồng cùng tham gia thực hành, gìn giữ những phong tục, nghi lễ truyền thống; đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương, kết nối di sản với phát triển du lịch và đời sống kinh tế - xã hội. Qua đó, những giá trị lịch sử không chỉ được lưu giữ trong không gian thờ tự mà còn tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Với thế hệ trẻ, đến thăm Đền thờ Lê Văn Hưu là dịp để những trang sử được cảm nhận gần gũi, sinh động hơn. Tại đây, các em không chỉ biết đến một nhà sử học tài năng, người đã dành tâm huyết ghi chép lịch sử dân tộc, mà còn hiểu thêm về truyền thống khoa bảng, tinh thần hiếu học và ý chí vươn lên của cha ông.

Thời gian vẫn trôi, những thế hệ người dân Thiệu Trung vẫn tiếp nối nhau chăm lo hương khói, gìn giữ ngôi đền như một phần máu thịt của quê hương. Từ sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, trách nhiệm của chính quyền địa phương đến sự chung tay của cộng đồng, Đền thờ Lê Văn Hưu đang được trao thêm sức sống mới. Để nơi đây không chỉ là chốn tri ân một bậc tiền nhân, mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi khơi dậy truyền thống hiếu học, lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc, góp phần nối dài mạch nguồn văn hóa xứ Thanh qua các thế hệ.

Linh Linh (Tổng hợp)/Ảnh tư liệu