Tin đồn

Sáng sớm, khu phố nhà bà Lan không thức dậy bằng tiếng rao bánh mì hay mùi xôi nóng quen thuộc, mà bằng nỗi sợ được đóng gói gọn gàng trong vài dòng chữ trên Facebook. Đó là tin bắt cóc trẻ em xảy ra ngay gần nơi gia đình bà Lan sống.

Tin đồn đôi khi xuất phát từ lợi ích của một cá nhân (Tranh minh hoạ )

Trong thời đại này, người ta không cần tận mắt chứng kiến một sự việc để tin nó tồn tại. Chỉ cần câu chuyện đủ hấp dẫn, nỗi sợ sẽ tự tìm cách sinh sôi.

Bà Lan đọc tin ấy trong nhóm Zalo. Nhớ đến đứa cháu gái, bàn tay cầm điện thoại run run. Bà vội vàng khoác áo, đi sang cửa hàng của con gái.

Phương đang mở cửa tiệm. Cửa hàng thời trang “La La” của cô nằm trên một con phố từng rất đông khách. Nhưng từ khi mua sắm online trở thành thói quen, lượng người ghé qua cửa hàng thưa dần. Những chiếc váy treo trên giá vẫn đẹp, nhưng ít người đứng lại ngắm.

Sáng nay, Phương không sốt ruột như mọi khi. Cô ngồi sau quầy, tay cầm điện thoại, màn hình hắt lên gương mặt cô một thứ ánh sáng mà thế hệ của bà Lan khó lòng hiểu được, ánh sáng của lượt tương tác.

– Phương, con biết gì chưa? Vừa có vụ bắt cóc ngay gần trường con bé Nhi học đấy!

Phương không ngẩng đầu.

– Ối dào, mẹ tin làm gì mấy cái tin đồn linh tinh trên mạng.

– Nhưng người ta kể chi tiết lắm. Có cả ảnh xe ô tô nữa, nhưng không thấy được biển số!

Phương bật cười, cái cười của người đã biết trước kết thúc của câu chuyện.

– Giời ạ, mẹ không phải lo, tin con đưa lên chứ đâu. Con lấy mấy cái ảnh trên mạng, ghép lại cho hợp câu chuyện thôi. Đăng quần áo thì chẳng ai xem. Còn tin thế này thì tương tác tăng vù vù. Mẹ nhìn này, trang “La La” sáng nay tăng cả nghìn lượt theo dõi.

Với Phương, mạng xã hội không phải là nơi phân biệt đúng sai. Nó là một cái chợ. Ở đó, nỗi sợ là một mặt hàng bán rất chạy. Người ta chia sẻ tin không phải vì trách nhiệm, mà vì bị kích thích.

Tin đồn càng lan nhanh thì sự thật càng khó được kiểm chứng (Tranh minh hoạ)

Càng nhiều người hoảng hốt, câu chuyện càng lan nhanh. Và mỗi lượt chia sẻ là một bước đệm dẫn khách đến cửa hàng.

– Con có biết mình đang làm gì không? - bà Lan hỏi.

– Con chỉ đăng một cái tin đồn thôi mà. Mẹ không thấy trong bài con cũng viết là: “ Nghe đồn sáng nay ở...”

– Nhưng con có biết, một tin đồn thất thiệt cũng có thể làm bao người hoang mang. Tin chưa có sự chứng thực thì không nên chia sẻ, đằng này con cố tình tung tin giả.

Phương nhún vai:

– Mẹ đừng nghiêm trọng hoá vấn đề lên thế. Con không đăng thì người khác cũng đăng. Thời buổi này tin đồn đầy rẫy, thật thật giả giả, ai biết thì chọn lọc mà tin, ai không, thì đụng cái là hoảng lên như mẹ.

Bà Lan giật mình. Lúc này, điều khiến bà Lan lo lắng không phải chỉ vì tin đồn kia, mà vì sự bình thản của con gái.

– Con liệu có gánh nổi hậu quả không?

Phương không trả lời. Tin đồn vẫn đang lan nhanh. Người gọi điện cho giáo viên, người nhắn tin vào nhóm lớp, người thì chụp lại bài viết rồi gửi đi khắp nơi với dòng chú thích: “Mọi người cẩn thận nhé!” Trong khi đó, dưới bài đăng của Phương, bình luận vẫn tăng đều. Có người hỏi:

– Có bắt cóc thật không vậy?

Phương trả lời rất nhanh:

– Em cũng chỉ nghe nói thôi ạ, mọi người cẩn thận là tốt.

Ngay phía dưới câu trả lời ấy là một bình luận khác của chính cô:

– Váy hoa mới về, đang giảm giá 20%. Ai cần inbox nhé.

Đến tối, mọi chuyện bắt đầu đổi hướng. Có người phát hiện bức ảnh chiếc xe trong bài viết thực ra là ảnh cũ từ một vụ việc ở nơi khác. Người khác tìm ra nguồn gốc bức ảnh người đàn ông bịt mặt. Chẳng mấy chốc, cái tên “La La” bắt đầu xuất hiện dầy đặc trong những bình luận phẫn nộ.

Điều trớ trêu là chính điều đã giúp Phương nổi lên cũng là thứ nhấn chìm cô nhanh nhất.

Mạng xã hội không trung thành với bất kỳ ai. Nó chỉ trung thành với sự kích động. Hôm qua, nó nuôi dưỡng cô bằng nỗi sợ của người khác. Hôm nay, nó nuôi dưỡng đám đông bằng sự phẫn nộ dành cho cô. Và Phương nhận được thông báo triệu tập của Công an địa phương.

Tung tin thất thiệt - Hậu quả đến ngay (Tranh minh hoạ)

Trong thời đại mà ai cũng có thể trở thành que diêm “đưa tin” thì một người quẹt lên có thể chỉ là trò đùa. Nhưng khi hàng nghìn người cùng chuyền tay nhau ngọn lửa ấy, khắp nơi có thể bừng cháy vì một điều chưa từng xảy ra. Đôi khi, điều đáng sợ nhất không phải là tin đồn, mà là cách người ta bình thản tạo ra nó, rồi tin rằng mình là người vô tội trong đám đông.

Tâm Đan