Uống nước nhớ nguồn - mạch ngầm chảy mãi (Bài 3): Điểm tựa ấm áp

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức ấy mãi là bản hùng ca bất tử - nơi “ngọn lửa” tri ân không bao giờ tắt...

Đài tưởng niệm liệt sĩ xã Hoằng Trinh cũ (nay là xã Hoằng Sơn) được sửa chữa, cải tạo và hoàn thành vào tháng 6/2026.

1. Tháng Bảy nghĩa tình, xã đồng bằng ven biển Hoằng Sơn thêm niềm vui mới khi vừa hoàn thành việc sửa chữa, cải tạo 6 đài tưởng niệm liệt sĩ trên địa bàn với tổng kinh phí đầu tư hơn 5 tỷ đồng. Không chỉ nâng cấp không gian tri ân trang nghiêm, các công trình còn thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã nhà.

Gạch được lát lại. Rong rêu gột bỏ. Nhà bia, đài tưởng niệm thơm mùi sơn mới... Cán bộ mừng vui, Nhân dân phấn khởi, như chia sẻ của trưởng thôn Đông Bình - bà Nguyễn Thị Thu: Sau nhiều năm xuống cấp, đài tưởng niệm đã được “thay áo mới”. Còn bí thư chi bộ thôn Trinh Nga - bà Nguyễn Thị Lựu phấn chấn: Sửa chữa, nâng cấp đài tưởng niệm là mong mỏi từ rất lâu của cán bộ và Nhân dân trong thôn. Công trình hoàn thành đúng dịp tháng Bảy tri ân, bà con rất vui mừng vì tâm tư, nguyện vọng đã được lắng nghe, thực hiện.

​Đài tưởng niệm liệt sĩ, với nhiều gia đình như “ngôi nhà” tinh thần ấm áp, gần gũi. Đặc biệt, những gia đình có người thân ngã xuống ở các chiến trường mà đến nay vẫn chưa thể xác định được phần mộ, lại càng mang một giá trị tâm linh vô giá.

Vào mỗi dịp 27/7, vợ chồng ông Nguyễn Xuân Hoàn, thôn Đông Bình lại sửa soạn bó hoa, đĩa quả ra đài tưởng niệm liệt sĩ thắp hương. Bố ông - liệt sĩ Nguyễn Xuân Điểm, hy sinh tại mặt trận Quảng Trị năm 1972. Tuy nhiên, hơn 50 năm qua, gia đình ông Hoàn vẫn chưa tìm thấy mộ phần của bố. Vì vậy, đài tưởng niệm của xã đã trở thành điểm tựa tâm linh duy nhất đối với gia đình ông. “Không có mộ riêng của bố để chăm sóc, gia đình tôi coi tấm bia đá khắc tên bố tại đây là chốn đi về thiêng liêng”, ông Hoàn nói.

Cũng như gia đình ông Hoàn, đến nay, sau hơn 50 năm, gia đình ông Lê Quang Lát ở thôn Trinh Nga cũng chưa tìm thấy mộ phần của liệt sĩ Lê Quang Cát, hy sinh năm 1971 tại chiến trường phía Nam. Bởi vậy, với gia đình ông Lát, đài tưởng niệm quê nhà không đơn thuần là một công trình ghi công, như chia sẻ của ông: “Khi hài cốt của bố tôi vẫn nằm lại đâu đó giữa chiến trường, chúng tôi luôn xem đài tưởng niệm là “ngôi nhà chung” để gia đình tìm đến thắp nén hương tưởng nhớ... Đài tưởng niệm được sửa sang lại, rất xúc động, như bố đang được nghỉ ngơi đàng hoàng cùng đồng đội”.

Sau khi sáp nhập, xã Hoằng Sơn vẫn giữ nguyên 6 đài tưởng niệm của 6 xã cũ. Tại nhà bia thuộc 6 đài tưởng niệm này ghi danh 551 liệt sĩ. Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, dù còn nhiều khó khăn, nhưng Hoằng Sơn vẫn quyết tâm cân đối nguồn lực hoàn thành sửa chữa cả 6 công trình trước ngày 27/7 (ngoài 1,3 tỷ đồng tỉnh hỗ trợ cho Đài tưởng niệm liệt sĩ xã Hoằng Lương cũ, còn lại là ngân sách xã - PV). “Với chúng tôi, đây không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là trách nhiệm và tâm nguyện đối với các anh hùng liệt sĩ cũng như những gia đình chưa tìm thấy mộ người thân”, ông Lê Hùng Tuyên, Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Sơn, cho biết.

Từng viên gạch được lát lại, mỗi dòng tên liệt sĩ được sơn mới rõ nét hơn không chỉ tôn thêm vẻ trang nghiêm cho các công trình, mà còn là điểm tựa tâm linh xoa dịu những vết thương lặng thầm theo năm tháng. Đó cũng là minh chứng sinh động cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” trên đất Hoằng Sơn.

2. Dịp 27/7 năm nay có một ý nghĩa rất đặc biệt: 59 đối tượng là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học trên địa bàn tỉnh đã được hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát. Đến nay, đã hoàn thành việc xây mới, sửa chữa.

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thanh Hóa khánh thành, bàn giao nhà tình nghĩa cho gia đình ông Nguyễn Xuân Thiện.

Cách đây hơn nửa tháng, gia đình ông Nguyễn Xuân Thiện ở tổ dân phố Đông Tiến (phường Đông Tiến) đã khánh thành ngôi nhà nghĩa tình này. Đó cũng là ngôi nhà mà hai vợ chồng ông mơ ước từ lâu nhưng đến nay mới thành hiện thực. Và hơn thế, ngôi nhà là tâm nguyện của hai vợ chồng dành cho 3 người con gái chịu ảnh hưởng chất độc da cam từ người cha của mình - một người lính đã từng chiến đấu ở chiến trường Campuchia và mặt trận phía Nam.

Hạnh phúc. Tôi đã cảm nhận được điều đấy từ khóe mắt rơm rớm và nụ cười hiền của bà Thiều Thị Nhuần - vợ ông Thiện khi nói về ngôi nhà mới. “Hôm chuyển về nhà mới, con Thủy, con Hồng, con Hà cũng khiêng vali từ nhà cũ lên. Chúng cười suốt, có lẽ vì vui mừng nhưng tôi lại khóc. Tôi đã đứng lặng khi 3 đứa con cùng lôi quần áo từ trong vali ra gấp lại. Có thể vì các con thấy trong quá trình vận chuyển, quần áo đã bị xáo trộn”, bà Nhuần xúc động nói.

3 đứa con gái, trong đó Nguyễn Thị Thủy, sinh năm 1982 là chị gái của 2 chị em sinh đôi Nguyễn Thị Hà và Nguyễn Thị Hồng, sinh năm 1987. Cả 3 chị em lúc nào cũng ngơ ngơ, ngẩn ngẩn nhưng thi thoảng cũng biết nói vài câu với khách. “Nhà mới đẹp hay nhà cũ đẹp?”. Hà lại cười, trả lời lí nhí nhưng lại tỏ ra rất hiểu chuyện: “Nhà cũ xấu hơn”.

Căn nhà cũ chật hẹp, xuống cấp nhưng lại là nơi sinh hoạt của một gia đình gồm 5 thành viên. Căn nhà mới gần 100m2, khang trang, sạch đẹp. Ngôi nhà hoàn thành, ngoài hỗ trợ của Nhà nước, gia đình bà Nhuần vay mượn thêm anh em, họ hàng. Đồ dùng sinh hoạt trong nhà, gồm giường, bàn ghế, bếp ga, cầu bệt..., cũng đều được hỗ trợ từ các đơn vị, tổ chức,

cá nhân.

“Nhà mới” - 2 từ được các con của bà Nhuần, ông Thiện thi thoảng lẩm nhẩm trong lúc ngồi nhìn mẹ trò chuyện với khách. Nhìn các con, bà Nhuần lại rơm rớm: “Vợ chồng sinh được 5 người con, may 2 đứa con trai không việc gì. Còn 3 đứa con gái, khổ nhiều rồi. Tôi khóc đã cạn nước mắt mà nỗi đau vẫn còn...”.

... Từ đài tưởng niệm ghi danh các anh hùng liệt sĩ đến những mái ấm tình nghĩa được dựng xây, tất cả đều hòa chung một nhịp đập của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Đó là sự tri ân trọn vẹn với quá khứ, đồng thời là điểm tựa ấm áp tiếp thêm sức mạnh cho hiện tại và tương lai.

Bài và ảnh: Bằng An