Xây dựng môi trường văn hóa từ cộng đồng

Thực tiễn xây dựng đời sống văn hóa ở Thanh Hóa trong những năm qua đã hình thành nhiều mô hình sinh hoạt cộng đồng thiết thực, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục triển khai các mục tiêu phát triển văn hóa, con người theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong giai đoạn mới.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong giai đoạn mới nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ cơ sở. Thực tế tại Thanh Hóa cho thấy, nhiều nội dung xây dựng đời sống văn hóa đã được triển khai trong những năm qua thông qua các phong trào và mô hình tại cộng đồng dân cư. Những kết quả này góp phần nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân, đồng thời tạo tiền đề để tỉnh tiếp tục triển khai các mục tiêu phát triển văn hóa, con người trong thời gian tới.

Những nền tảng từ phong trào xây dựng đời sống văn hóa

Trong những năm qua, cùng với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, Thanh Hóa luôn quan tâm xây dựng đời sống văn hóa trong cộng đồng dân cư. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được triển khai sâu rộng trên địa bàn tỉnh, gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, từng bước hình thành môi trường sinh hoạt cộng đồng lành mạnh ở cơ sở.

Theo thống kê của ngành văn hóa, đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 85,4% số hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, nhiều khu dân cư được công nhận và duy trì danh hiệu khu dân cư văn hóa. Kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả của phong trào thi đua, mà còn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân về vai trò của các giá trị văn hóa trong đời sống.

Những sinh hoạt gắn kết trong gia đình góp phần vun đắp các giá trị văn hóa và xây dựng gia đình văn hóa bền vững

Cùng với đó, nhiều mô hình sinh hoạt cộng đồng được duy trì và phát huy hiệu quả. Tại các địa phương, nhiều câu lạc bộ văn nghệ quần chúng, câu lạc bộ thể thao ở thôn, khu dân cư hoạt động thường xuyên, tạo không gian sinh hoạt chung cho người dân.

Ông Nguyễn Văn Vĩnh, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Thành Vinh, cho biết: Phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở được duy trì nhiều năm qua và ngày càng đi vào thực chất. Tại địa phương, các câu lạc bộ văn nghệ quần chúng và các câu lạc bộ thể thao ở thôn, khu dân cư được duy trì sinh hoạt thường xuyên, thu hút đông đảo người dân tham gia. Những hoạt động này không chỉ tạo sân chơi lành mạnh mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, làm phong phú đời sống tinh thần của Nhân dân.

Hoạt động của các câu lạc bộ văn nghệ quần chúng góp phần giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa và làm phong phú đời sống tinh thần ở cơ sở.

Không khí sinh hoạt cộng đồng có thể dễ dàng bắt gặp ở nhiều địa phương trong tỉnh. Khi chiều xuống, tại các nhà văn hóa thôn, tiếng nhạc dân vũ vang lên rộn ràng, những trận bóng chuyền diễn ra sôi nổi, xen lẫn tiếng cười nói của người dân sau một ngày lao động.

Nhiều câu lạc bộ văn nghệ quần chúng ở thôn, xã cũng duy trì luyện tập thường xuyên, chuẩn bị các tiết mục tham gia biểu diễn trong các dịp lễ hội truyền thống, ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc hay các sự kiện văn hóa của địa phương, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và gắn kết cộng đồng.

Bà Hà My Lan, đường Hà Văn Mao, phường Hạc Thành, chia sẻ: “Buổi tối hoặc chiều muộn sau giờ làm, mọi người trong khu phố thường ra sân nhà văn hóa tập dân vũ hoặc chơi thể thao. Những hoạt động như vậy giúp bà con gần gũi, gắn bó hơn, đời sống tinh thần cũng vui vẻ hơn.”

Phong trào thể dục thể thao quần chúng phát triển rộng khắp ở nhiều địa phương, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Các quy ước, hương ước tại thôn, bản, tổ dân phố được rà soát, bổ sung theo hướng văn minh, phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần hình thành những chuẩn mực ứng xử trong cộng đồng dân cư.

Phát huy nền tảng để triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW

Những kết quả đạt được từ phong trào xây dựng đời sống văn hóa trong thời gian qua đã tạo nền tảng quan trọng để Thanh Hóa tiếp tục triển khai các nhiệm vụ phát triển văn hóa, con người trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát triển con người toàn diện, việc phát huy các giá trị từ cơ sở càng có ý nghĩa quan trọng. Thực tiễn cho thấy khi mỗi gia đình, mỗi khu dân cư trở thành một không gian sinh hoạt cộng đồng tích cực, các giá trị đạo đức, lối sống tốt đẹp sẽ được nuôi dưỡng và lan tỏa trong xã hội.

Trong thời gian tới, cùng với việc tiếp tục nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, các địa phương trong tỉnh sẽ chú trọng xây dựng môi trường văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân. Qua đó góp phần cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đã đề ra, tạo động lực tinh thần cho sự phát triển của Thanh Hóa trong giai đoạn mới.

Phương Anh