Xây dựng thương hiệu cho sản phẩm miến dong truyền thống

Thanh Hóa từ lâu đã nổi tiếng với các sản phẩm miến dong truyền thống ở các xã Cẩm Thạch, Ngọc Liên, Thành Vinh... Đây không chỉ là sản phẩm ẩm thực dân dã, quen thuộc mà còn góp phần tạo việc làm và thu nhập cho người dân nông thôn. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh và yêu cầu cao về an toàn thực phẩm, việc nâng cao chất lượng sản phẩm được coi là giải pháp quan trọng để có được niềm tin của người tiêu dùng.

Sản xuất miến dong tại xã Ngọc Liên.

Tại xã Yên Lạc cũ (nay là xã Yên Thọ), cây dong riềng được người dân trồng từ lâu và rải rác trong vườn nhà, trên sườn đồi... được đánh giá thích hợp với điều kiện thổ nhưỡng, có năng suất cao. Tuy trong xã có nhiều hộ sản xuất miến dong nhưng quy mô nhỏ lẻ, chỉ phục vụ gia đình và buôn bán tại chợ ở địa phương. Với mong muốn phát triển sản phẩm nông nghiệp truyền thống dựa trên thế mạnh của địa phương, xã đã tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển diện tích cây dong riềng, tạo nguồn nguyên liệu cho sản xuất miến dong trên địa bàn; đồng thời, phát triển thương hiệu miến dong Yên Lạc thành sản phẩm hàng hóa của địa phương.

Ông Phạm Công Bảo, Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Yên Lạc cho biết: “Ngay từ khâu chọn nguyên liệu, chúng tôi đã hướng dẫn người dân chọn đất, cây giống bảo đảm chất lượng, kỹ thuật trồng, thu hoạch cũng được kiểm soát. Bên cạnh đó, sản phẩm được sản xuất 100% từ củ dong riềng trồng, không pha trộn bột, chất bảo quản. Sau khi thu hoạch, củ dong được rửa sạch rồi đưa vào nghiền bột, qua nhiều lần đánh nhuyễn, bột được cho vào bể bơm đầy nước cho tinh bột lắng xuống; sau khoảng 5 đến 7 lần lọc thu về bột dong nguyên chất, đưa vào sử dụng để làm miến”.

Để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, HTX dịch vụ nông nghiệp Yên Lạc đã đầu tư máy móc sản xuất, quy trình đóng gói bao bì bắt mắt, đăng ký mã số, mã vạch, có tem truy xuất nguồn gốc, đăng ký bán trên các trang thương mại điện tử, qua đó góp phần xây dựng thương hiệu cho sản phẩm miến dong Yên Lạc... Năm 2021, sản phẩm miến dong Yên Lạc được công nhận sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao. Hiện nay, sản phẩm không những được người tiêu dùng trong tỉnh tìm mua mà còn được tiêu thụ tại các tỉnh lân cận.

Tại xã Ngọc Liên, miến dong được người dân làm quanh năm, nhưng từ tháng 10 âm lịch là vào vụ chính, bởi sản phẩm được tiêu thụ nhiều vào dịp cuối năm, đây cũng là thời điểm củ dong cho chất lượng tốt nhất. Chị Dư Thị Phương, có nhiều năm làm miến dong, cho biết: “Sau khi nghiền và lắng lấy bột dong, chúng tôi sẽ mang đi phơi khô để thu được bột dong riềng nguyên chất. Sau đó, sẽ sơ chế, ngâm ủ và mang đi tráng thành bánh”. Cũng theo chị, trước đây, khi chưa có máy móc hỗ trợ, người dân sản xuất liên tục nhưng năng suất vẫn thấp. Vì vậy, những năm qua, nhiều hộ đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư thêm các loại máy hỗ trợ như: Máy rửa dong, máy nghiền bột, máy cán sợi... và tuân thủ các nguyên tắc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm như không dùng hóa chất tẩy trắng, không pha phẩm màu, không chất bảo quản...

Hiện nay, tại xã Ngọc Liên có khoảng 20 hộ duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh miến dong thường xuyên. Để hỗ trợ người dân phát triển sản xuất và xây dựng thương hiệu sản phẩm của địa phương, xã đã thành lập HTX dịch vụ nông nghiệp thương mại và xây dựng Thành Công, xây dựng thương hiệu miến dong Hương Ngọc thành sản phẩm OCOP. Tất cả các quy trình sản xuất miến dong từ chọn nguồn nguyên liệu đến khâu chế biến đều được HTX thực hiện khép kín, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm; chú trọng cải tiến mẫu mã, bao bì, tem nhãn, quảng bá sản phẩm... đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Trên địa bàn tỉnh có nhiều sản phẩm miến truyền thống đã thành công trong việc xây dựng thương hiệu như miến dong Hương Ngọc, miến dong Yên Lạc, miến gạo Dương Vân, miến gạo Thăng Long... Nhiều sản phẩm đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, 4 sao, thị trường tiêu thụ rộng khắp cả nước. Hầu hết các địa phương đều chú trọng phát triển vùng trồng nguyên liệu sạch; thay vì làm thủ công như trước đây, hầu hết các cơ sở đều đầu tư máy móc nhằm nâng cao năng suất, đảm bảo chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm; mẫu mã, bao bì sản phẩm cũng được thiết kế bắt mắt, đáp ứng thị hiếu khách hàng. Bên cạnh đó, các HTX, hộ sản xuất cũng đã chủ động quảng bá sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội...

Thời gian tới, việc nâng cao chất lượng các sản phẩm miến dong không chỉ dừng lại ở áp dụng khoa học - kỹ thuật mà còn cải tiến mẫu mã; quy hoạch vùng nguyên liệu; chú trọng xử lý chất thải và bảo vệ môi trường, gắn với xây dựng thương hiệu, gìn giữ nghề truyền thống của các địa phương.

Bài và ảnh: Kim Ngọc