Hợp tác xã tiên phong liên kết sản xuất lúa chất lượng cao

Để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản xuất, nhiều hợp tác xã (HTX) đã tiên phong liên kết với doanh nghiệp quy hoạch vùng trồng lúa tập trung, áp dụng quy trình VietGAP. Qua đó, từng bước chuyển đổi tư duy sản xuất lúa truyền thống sang hướng hàng hóa, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, nâng cao giá trị và thu nhập cho nông dân.

Sản phẩm gạo Vân Đài đạt tiêu chuẩn VietGAP của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thiệu Viên.

HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thiệu Viên có 106 thành viên. Trước đây, khái niệm VietGAP còn khá xa lạ với tập quán sản xuất lúa của bà con. Năm 2022, để phát triển thị trường lúa gạo của địa phương, HTX đã liên kết với Công ty Nông nghiệp Hải Dương Xanh đưa vào sản xuất thử nghiệm giống lúa Nếp hương, Thái Xuyên, Ji02... trên diện tích gần 300ha. Đây là các giống lúa có chất lượng tốt nhất hiện nay với nhiều ưu điểm nổi trội như: Cứng cây, đẻ nhánh khỏe, chống đổ tốt, chịu rét, khỏe, khả năng chống chịu sâu bệnh và kháng bạc lá tốt, nhất là vào vụ mùa.

Bước vào vụ sản xuất, HTX thực hiện chuyển giao khoa học - kỹ thuật cơ giới hoá trong các khâu sản xuất, cung cấp giống, thuốc bảo vệ thực vật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm sau thu hoạch cho nông dân. Toàn bộ quy trình sản xuất được HTX kiểm soát chặt chẽ từ khâu gieo cấy, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến, đóng gói và bảo quản.

Qua các vụ gieo cấy cho thấy, các giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn, đẻ nhánh khỏe; khả năng thích ứng rộng, gieo cấy được cả 2 vụ trong năm. Năng suất đạt từ 75 đến 80 tạ/ha, chất lượng gạo tốt, hiệu quả kinh tế cao hơn so với các giống lúa hiện nay đang gieo cấy tại địa phương. Năm 2022, HTX đã xây dựng được thương hiệu gạo Vân Đài Thiệu Viên trên diện tích 30ha được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Ngoài 300ha lúa sản xuất hữu cơ, HTX còn có 6ha rau màu thâm canh công nghệ cao trong nhà lưới áp dụng hệ thống tưới tự động. Các sản phẩm gạo, rau, củ, quả nông dân liên kết sản xuất với HTX đang được cung cấp cho bếp ăn tập thể trong và ngoài tỉnh.

Với người dân xã Hà Long, giống lúa Nếp cái hoa vàng Gia Miêu Ngoại Trang từ lâu đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân vào mỗi dịp lễ, tết. Tuy nhiên, trước sự thay thế của nhiều giống lúa mới, diện tích lúa nếp bản địa đang dần bị thu hẹp. Trăn trở trước nguy cơ mai một giống lúa quý của quê hương, từ năm 2009, HTX Dịch vụ nông nghiệp Hà Long đã thực hiện khôi phục giống nếp cái hoa vàng đặc sản với diện tích trồng thử nghiệm ban đầu trên 10ha. Để bảo tồn và phát triển giống lúa quý đồng thời xây dựng thương hiệu nếp cái hoa vàng trên thị trường, được sự hướng dẫn của chính quyền địa phương, các ngành chức năng, từ năm 2014 HTX mở rộng diện tích lên 100ha, năng suất trung bình đạt trên 40 tạ/ha.

Theo kinh nghiệm canh tác, nếp cái hoa vàng được trồng duy nhất 1 vụ trong năm, khoảng từ tháng 6 đến tháng 10 âm lịch, lúa phải cấy trên nền đất thịt nhẹ phù hợp với đặc điểm thổ nhưỡng khí hậu của vùng. Cây lúa được thu hoạch vào đầu tháng 10 âm lịch khi thời tiết ngày nắng hanh, đêm trời lạnh.

Giống lúa Nếp cái hoa vàng Gia Miêu Ngoại Trang đang được nông dân chuẩn bị gieo cấy trong vụ Thu Mùa.

Nhiều năm nay, sản phẩm nếp cái hoa vàng Gia Miêu Ngoại Trang xã Hà Long đã có tiếng trên thị trường trong và ngoài tỉnh, sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, hạt gạo có mùi thơm đặc trưng, dẻo mềm. Đến nay, toàn xã đã duy trì ổn định gần 200ha lúa nếp cái hoa vàng/vụ với trên 13.000 hộ dân tham gia sản xuất.

Nhận biết lợi thế từ thị trường tiêu dùng, HTX Dịch vụ nông nghiệp Hà Long đã ký hợp đồng với Công ty CP Thương mại Sao Khuê, Công ty TNHH Thương Mại Lựu Sướng trong khâu tiêu thụ sản phẩm lúa nếp cái hoa vàng cho xã viên. Qua mỗi vụ thu hoạch, với sản lượng gần 200 tấn mỗi năm, các công ty sẽ thu mua toàn bộ diện tích lúa tươi ngay tại ruộng có giá trên 30.000đ/kg, cao gấp hai lần so với lúa nếp thường. Hiện tại sản phẩm gạo nếp cái hoa vàng Gia Miêu Ngoại Trang đã có mặt ở khắp các siêu thị và các cửa hàng thực phẩm sạch trong và ngoài tỉnh; sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Các sản phẩm nếp cái hoa vàng Gia Miêu Ngoại Trang, xã Hà Long.

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chất lượng cao và bền vững, vai trò của các HTX ngày càng được khẳng định là cầu nối quan trọng giữa nông dân với doanh nghiệp và thị trường. Thực tiễn cho thấy, những cánh đồng lúa chất lượng cao được hình thành từ các mô hình liên kết không chỉ tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường mà còn mở ra hướng đi mới cho nền nông nghiệp hiện đại. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, phát triển thương hiệu lúa gạo địa phương, từng bước nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương trên thị trường.

Trần Hà