Nghề làm đẹp cho cây cảnh đón tết

Tết Nguyên đán cận kề, những ngày này các chủ vườn, thợ sửa cây đang tất bật, tập trung chăm sóc, cắt tỉa, uốn cành, tạo dáng, tạo thế cho các loại cây cảnh với mong muốn tạo ra những tác phẩm đẹp và đạt giá trị kinh tế, đáp ứng nhu cầu, phù hợp với thị hiếu mới của người chơi cây cảnh.

Từ những thế cây đơn giản nhưng qua đôi bàn tay khéo léo của mình, anh Trịnh Văn Kiên (xã Hợp Tiến) đã biến thành những tác phẩm nghệ thuật giàu sức sống.

Công việc chăm sóc, cắt tỉa cây cảnh tưởng chừng đơn giản nhưng không phải ai cũng biết làm, chỉ cần sai một đường kéo, lỡ một nhát cắt là cả một cái cây trị giá hàng chục, hàng trăm, thậm chí hàng tỷ đồng có thể mất dáng và mất giá. Với những thợ lành nghề, thời điểm giáp tết thường nhộn nhịp nhất, bởi thời gian này nhu cầu chỉnh trang, làm đẹp cho cây cảnh tăng, giúp họ có thể kiếm tiền triệu mỗi ngày.

Với 12 năm kinh nghiệm chơi và sửa cây cảnh, ngoài khu vườn rộng hơn 0,5ha trồng các loại cây mai vàng, đào, hồng..., anh Vũ Văn Vương (33 tuổi, thôn Đông Thành, xã Vạn Lộc) còn nhận vườn cắt tỉa, gom cây về chăm sóc. Để chuẩn bị cho thị trường Tết Nguyên đán, gia đình đang tập trung chăm sóc, làm đẹp để tạo ra những dáng cây, thế cây đẹp phục vụ người chơi. Anh Vương cho biết, công việc này không khó nhưng đòi hỏi người thợ trước hết phải có kinh nghiệm, niềm đam mê, am hiểu các yếu tố nghệ thuật như tạo hình, đặc tính sinh trưởng của cây... mới có thể tạo nhiều thế đẹp, độc, lạ. Mỗi cây có vẻ đẹp riêng, mỗi thế sẽ mang một ý nghĩa khác nhau, bởi vậy để có thể tạo ra tác phẩm ưng ý cần trau chuốt trong từng công đoạn, bởi chỉ cần một chút lơ đãng, không đúng kỹ thuật có thể làm hỏng cả thế cây.

Trồng, chăm sóc và làm đẹp cho cây cảnh tưởng chừng đơn giản nhưng thực tế đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo, có kiến thức, kinh nghiệm.

Những tháng cuối năm, anh Trịnh Văn Kiên (thôn Tiến Thành, xã Hợp Tiến) lại càng bận rộn hơn. Được một chủ vườn thuê làm công với mức thu nhập 800.000 – 1.000.000 đồng/ngày, mỗi ngày anh dành hàng giờ ngoài vườn cắt tỉa, uốn cảnh, tạo thế cho cây. Vốn cẩn thận, tỉ mỉ cùng đôi bàn tay khéo léo, những cây Tùng La hán, tùng kim, lộc vừng, phi lao... được anh “make-up” trở nên có hồn, giàu sức sống. “Trồng cây cảnh không chỉ là thú chơi, đây còn là nghề mang lại nguồn thu nhập chính, đối với người thợ, họ vừa có thể kiếm tiền nuôi sống gia đình, vừa được thỏa mãn niềm đam mê. Mỗi nghề có những vất vả riêng, với công việc chăm sóc, uốn tỉa cây cảnh cũng vậy, mỗi tác phẩm sau khi hoàn thiện được đánh đổi bằng nhiều nỗ lực, tâm huyết, đòi hỏi sự cần cù, bền bỉ theo năm tháng của người thợ. Cái hay của những người làm nghề, chỉ cần những dụng cụ đơn giản như chiếc kéo, cưa, phụ kiện đi kèm là cuộn dây thép, dây nhôm, vài thanh tre, nứa giữ dáng là có thể thỏa sức sáng tạo nhiều phong cách, kiểu dáng mới theo ý muốn...", anh Kiên bộc bạch.

Với nghề chăm sóc, làm đẹp cho cây cảnh, có những cây hoàn thiện chỉ vài tháng, nhưng cũng có những cây phải mất hàng năm, công sức bỏ ra khó đong đếm. Nhiều cây cảnh thô ráp, xù xì, qua bàn tay của thợ lành nghề có thể nâng tầm lên hàng trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng. Sinh năm 1970, ông Phạm Bá Thao (xã Hợp Tiến) nổi tiếng trong giới cây cảnh Thanh Hóa nhờ sở hữu khu vườn cây cảnh đẹp như mơ, trị giá bạc tỷ với diện tích hơn 2ha, trong đó có nhiều loại cây có tuổi đời hàng chục năm, phải kể đến như: Tùng la hán, tùng kim, sanh, lộc vừng, vạn tuế... Mỗi cây đều có vẻ đẹp, tuổi đời và tính thẩm mỹ khác nhau, giá trị vì vậy cũng khác nhau. Ngót nghét 33 năm trong nghề, ông cũng không nhớ nổi mình đã chăm sóc, làm đẹp cho bao nhiêu cây nữa. Chỉ biết rằng, cái nghề ông cha để lại đã giúp ông có thêm nguồn thu nhập ổn định, nuôi sống gia đình. Trong bộ đồ lao động lấm bùn, đất, vừa uốn, tỉa cây, ông Thao vừa tâm sự: Nghề này chịu khó thôi chưa đủ mà cần nhiều thời gian, công sức, đặc biệt phải có niềm đam mê, nhiệt huyết mới có thể tạo ra được thành phẩm ưng ý. Những năm gần đây, phong trào chơi cảnh phát triển mạnh, nhiều chủ vườn du nhập nhiều dòng Bonsai từ Nhật Bản, Đài Loan... Để bắt kịp xu hướng, bản thân người thợ phải không ngừng mày mò, học hỏi về cách tạo kiểu dáng, thế cây sao cho phù hợp với phong thủy cũng như thẩm mỹ của người chơi.

Khu vườn cây cảnh trị giá bạc tỷ của gia đình ông Phạm Bá Thao (xã Hợp Tiến).

Ông Lê Văn Ư, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh tỉnh Thanh Hóa cho biết, tốc độ đô thị hóa mở ra nhiều cơ hội phát triển cho nghề sinh vật cảnh, góp phần giúp hội viên, người làm thuê vừa thỏa sức đam mê, sáng tạo, vừa có công ăn việc làm, thu nhập ổn định. Nếu so sánh với các loại cây khác thì cây cảnh cho thu nhập cao hơn nhiều lần, tuy nhiên để cây có giá trị kinh tế cao, người trong nghề không chỉ đòi hỏi phải có kiến thức, kinh nghiệm mà cần phải có thẩm mỹ, tư duy tốt, yêu thiên nhiên, thích cái đẹp, yêu môi trường cũng như nắm bắt xu thế trồng cây gì cho phù hợp trong khoảng thời gian, không gian cụ thể. Một cây cảnh có giá trị là khi cây phải già, có dáng độc đáo, cành tán đẹp... hay nói cách khác là hồn cốt.

Với những người “thổi hồn” cho cây, mỗi tác phẩm đều mang theo tâm tư, nhiệt huyết, tình cảm kèm theo đó là thông điệp, câu chuyện ý nghĩa mà nghệ nhân muốn gửi gắm trên từng nhánh cây, lát cắt...

Bài và ảnh: Viết Trung