Người liệt sĩ ấy... là cha con! (Bài cuối): Nghĩ về cha, con thêm vững bước

Những ngày tháng 7, Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Xương phủ kín sắc xanh của những hàng cây và nghi ngút khói hương của dòng người đến tri ân các anh hùng liệt sĩ. Ngồi bên phần mộ liệt sĩ Lê Văn Đảm, bà Lê Thị Thoa ở thôn Ninh Phạm, xã Quảng Ninh khẽ đưa tay lau tấm bia, những giọt nước mắt chầm chậm lăn trên gò má người phụ nữ đã bước qua tuổi 60.

Vợ chồng ông bà Nguyễn Hữu Bình, Lê Thị Thoa thắp thương cho cha - liệt sĩ Lê Văn Đảm yên nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Xương.

Kể từ ngày gia đình tìm được hài cốt và đưa liệt sĩ Lê Văn Đảm - cha của bà Lê Thị Thoa trở về yên nghỉ trên quê hương, ngoài ngày giỗ, tết, tháng 7 nào bà cũng ra nghĩa trang thắp hương cho cha.

Nếu như trước đây, mỗi lần nhớ cha, bà lại viết những bức thư không có người nhận rồi lặng lẽ đem đốt với niềm tin cha sẽ thấu hiểu những điều con gái muốn giãi bày, thì nay bà đã có một nơi để trở về.

Hơn một tuổi khi cha lên đường nhập ngũ, rồi mãi mãi nằm lại chiến trường Quảng Trị. Hình bóng người cha liệt sĩ được bà ghép lại từ lời kể của mẹ, của người thân, của những người đồng đội từng sát cánh cùng ông. Nỗi nhớ ấy không chỉ theo bà suốt tuổi thơ mà còn trở thành điểm tựa để người con gái của liệt sĩ Lê Văn Đảm sống tử tế, vượt qua những khó khăn của cuộc đời và nuôi dưỡng khát vọng được một lần tìm lại nơi cha yên nghỉ.

Theo lời kể của người thân và đồng đội của cha, ngày 1/5/1966, cùng 5 thanh niên của làng Minh Trường, xã Quảng Minh, huyện Quảng Xương (nay là phường Nam Sầm Sơn), chàng thanh niên Lê Văn Đảm lên đường nhập ngũ. Đến ngày 15/5/1966, ông chính thức bước vào quân ngũ. Chỉ hơn 4 tháng sau, ngày 23/9/1966, trong trận chiến ác liệt tại khu vực khe Đá Bông - Đồi Ba De (khi đó còn gọi là Đồi Máu), thuộc xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ (cũ), tỉnh Quảng Trị người lính trẻ đã anh dũng hy sinh khi viên đạn của kẻ thù găm vào ngực. Những người đồng đội kể lại, trong giây phút cuối cùng, hai tay ông vẫn ôm chặt khẩu súng AK hướng về phía trước.

Trong 5 người cùng lên đường hôm ấy, bốn người trở về, chỉ mình chàng thanh niên Lê Văn Đảm mãi mãi nằm lại chiến trường. Ngày giấy báo tử gửi về quê, bà Thoa còn quá nhỏ để hiểu hết nỗi đau mà mẹ và gia đình phải gánh chịu. Lớn lên, nỗi nhớ cha luôn hiện hữu trong cuộc sống của bà. Mỗi lần nghe bạn bè nhắc đến cha, mỗi dịp gia đình sum họp hay những ngày lễ, tết, nỗi nhớ người cha chưa từng gặp mặt lại trở nên da diết hơn.

Nhiều năm qua, bà Thoa luôn tâm niệm mình là con của một liệt sĩ. Sự hy sinh của cha trở thành động lực để bà cố gắng học tập và sống có trách nhiệm. Được Nhà nước quan tâm, tạo điều kiện cho con em gia đình liệt sĩ đến trường, bà tự nhủ phải học thật tốt để không phụ công lao của cha và sự đùm bọc của xã hội.

Nhìn lại chặng đường đã qua, bà Thoa luôn nghĩ, nếu không có tấm gương hy sinh của cha, có lẽ bà sẽ không đủ nghị lực để vượt qua những khó khăn của cuộc sống. Người cha chưa từng dạy con bằng lời nói, nhưng cuộc đời và sự hy sinh của ông đã thành bài học lớn nhất để người con gái ấy sống tử tế, sống có ích và luôn tự hào về cội nguồn của mình.

Giấy báo tử và thông tin tìm hài cốt liệt sĩ Lê Văn Đảm được con gái Lê Thị Thoa cất giữ cẩn thận.

Từ ngày cha hy sinh, tâm nguyện tìm lại nơi ông nằm xuống vẫn luôn đau đáu trong lòng bà Thoa. Nỗi khắc khoải ấy cũng trở thành trăn trở của ông Nguyễn Hữu Bình - người chồng từng có thời gian công tác trong quân đội.

Hiểu hơn ai hết những mất mát mà vợ phải mang theo từ thuở nhỏ, năm 2008, ông Bình thay vợ bắt đầu hành trình vào Quảng Trị tìm cha. Manh mối quý giá nhất đến từ ông Nguyễn Hữu Mão - người bạn thuở nhỏ, cũng là đồng đội từng chiến đấu cùng liệt sĩ Lê Văn Đảm. Cầm tấm sơ đồ mà ông Mão vẽ, ông Bình lần theo từng địa danh đã đổi tên sau chiến tranh. Suốt hơn nửa tháng, ông Bình ngược xuôi khắp khu vực chiến trường cũ, hỏi thăm người dân, tìm gặp những cựu chiến binh, những người từng chứng kiến hoặc tham gia quy tập liệt sĩ. Cuộc tìm kiếm chỉ thực sự hé mở khi họ gặp anh Trần Đinh, người từng tham gia rà phá bom mìn tại Cam Tuyền, huyện Cam Lộ (cũ), tỉnh Quảng Trị.

Anh Trần Đinh nhớ rất rõ lần phát hiện hài cốt của một liệt sĩ được bọc trong tấm tăng ni lông, quấn bằng dây dù. Bên cạnh còn vương vãi túi cứu thương, kim tiêm và nhiều vật dụng của một người làm công tác quân y. Hài cốt sau đó được báo cho Ban Chỉ huy Quân sự địa phương tổ chức truy điệu và đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Cam Lộ. Khi ấy, ngôi mộ được đặt ở vị trí thứ 7 trong hàng mộ mới quy tập. Lời kể ấy khiến vợ chồng bà Thoa càng tin mình đã đi đúng hướng.

Với sự giúp đỡ của Ban quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ Cam Lộ, gia đình xin được kiểm tra những kỷ vật còn lại. Điều thôi thúc bà Thoa chính là lời mẹ từng kể về chiếc nhẫn được làm từ chiếc kẹp ba lá, cha tự tay gọt dũa, uốn thành hình đôi chim để tặng vợ trước ngày lên đường. Khi phần mộ được mở, chiếc nhẫn vẫn còn nguyên hình sau bao năm nằm trong lòng đất. Chiếc lược nhôm đã gãy đôi. Tháng 6/2008, sau 43 năm nằm lại chiến trường Quảng Trị, liệt sĩ Lê Văn Đảm trở về với quê hương.

Ngày đưa được cha trở về yên nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Xương, bà Thoa không còn viết những lá thư rồi giấu đem đốt như trước nữa. Nỗi nhớ cha vẫn nguyên vẹn, nhưng đã có một nơi để gửi gắm. Mỗi khi có chuyện vui, chuyện buồn hay những lúc lòng cồn cào nhớ cha, bà lại ra nghĩa trang, ngồi thật lâu bên phần mộ của ông, thắp nén hương và thủ thỉ như cha vẫn đang dịu dàng lắng nghe.

“Nghĩ về cha, tôi thấy mình phải sống tốt hơn. Cha hy sinh cho đất nước thì mình cũng phải cố gắng sống có ích, nuôi dạy các con nên người. Đó là điều tôi luôn tự nhủ với mình”, bà Thoa chia sẻ.

Ngọc Huấn