Phiên chợ vùng cao - Nơi kể chuyện văn hóa

Mỗi phiên chợ vùng cao là một bức tranh sinh động về đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số miền Tây Thanh Hóa. Từ trang phục truyền thống, tiếng nói, món ăn đến những phong tục, tập quán được thể hiện trong từng cuộc gặp gỡ, tất cả đã tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc, góp phần làm nên bản sắc riêng của miền núi xứ Thanh.

Chợ phố Đoàn thu hút đông khách nước ngoài đến tham quan, mua sắm.

Những năm gần đây, cùng với sức hút của Pù Luông, chợ Phố Đoàn không chỉ là nơi mua bán quen thuộc của người dân địa phương mà còn trở thành điểm dừng chân của nhiều du khách trong và ngoài nước. Trong dòng người dạo chợ mỗi phiên, không khó để bắt gặp những vị khách nước ngoài thích thú ngắm nhìn các gian hàng nông sản, thưởng thức món ăn truyền thống hay trò chuyện với người dân bản địa.

Điều thu hút họ không chỉ là những sản vật vùng cao mà còn là không gian văn hóa được lưu giữ trong từng gian hàng. Từ những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, tiếng nói của đồng bào các dân tộc đến những món ăn mang hương vị núi rừng, mỗi góc chợ đều mang theo những câu chuyện riêng về đời sống và bản sắc địa phương.

Bên một góc chợ, gian hàng của bà Hà Thị Quyên (63 tuổi) bày bán những chiếc túi, khăn, váy áo mang họa tiết thổ cẩm truyền thống. Nhiều sản phẩm được bà đặt dệt từ những người phụ nữ trong bản rồi mang ra chợ giới thiệu với khách. Mỗi phiên chợ, không ít du khách dừng lại khá lâu trước gian hàng để ngắm nhìn những đường nét hoa văn độc đáo và tìm hiểu về nghề dệt truyền thống của người Thái.

Bà Hà Thị Quyên đã bán hàng tại chợ được phố Đoàn được 5 năm.

Bà Quyên cho biết “Nhiều người không chỉ mua hàng mà còn muốn nghe kể về ý nghĩa của các họa tiết hay cách người dân sử dụng thổ cẩm trong đời sống hằng ngày. Khách rất thích nghe tôi kể về cách làm vải, cách mặc trang phục truyền thống hay những phong tục gắn với nghề dệt. Có người ngồi trò chuyện khá lâu rồi mới chọn mua một món đồ làm kỷ niệm”. Với bà, mỗi sản phẩm bán ra cũng là một cách để văn hóa địa phương được giới thiệu đến nhiều người hơn.

Gắn bó với chợ Phố Đoàn hơn 25 năm, chị Hà Thị Hằng chứng kiến nhiều thay đổi khi du lịch Pù Luông phát triển. Nếu trước đây chợ chủ yếu phục vụ nhu cầu trao đổi hàng hóa của người dân trong vùng thì nay ngày càng có nhiều du khách tìm đến để khám phá đời sống văn hóa bản địa.

Chị Hà Thị Hằng (bên phải) cùng con gái giới thiệu sản phẩm cho du khách.

“Khách đến chợ đông hơn, nhất là khách nước ngoài. Họ không chỉ mua hàng mà còn muốn nghe kể về phong tục, tập quán và cuộc sống của người dân nơi đây. Nhờ vậy mà nhiều nét văn hóa của vùng cao được nhiều người biết đến hơn”, chị Hằng cho biết.

Không chỉ những người bán hàng lâu năm, nhiều phụ nữ trong vùng cũng đang góp phần đưa văn hóa địa phương đến gần hơn với du khách. Chị Lục Thị Lam mang đến những sản phẩm dệt thủ công như khăn, túi xách, ví và các mặt hàng thổ cẩm truyền thống. Theo chị Lam, nhiều du khách nước ngoài đặc biệt yêu thích những sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa và thường dành thời gian tìm hiểu về quy trình dệt, ý nghĩa của các hoa văn.

Mỗi lần bán sản phẩm, chị Lục Thị Lam lại kể một câu chuyện văn hoá cho du khách.

“Nhiều khách rất tò mò về cách làm thổ cẩm nên tôi vừa bán hàng, vừa giới thiệu về nghề dệt của người Thái. Tiếp xúc nhiều với khách nước ngoài, tôi cũng học thêm một số câu tiếng Anh đơn giản để giao tiếp”, chị Lam chia sẻ.

Giữa những đổi thay của đời sống hiện đại, chợ Phố Đoàn vẫn giữ được vai trò đặc biệt trong đời sống cộng đồng. Nơi đây không chỉ lưu giữ những sản vật của núi rừng mà còn gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Khách du lịch tham quan, chụp ảnh tại các gian hàng trong chợ.

Mỗi phiên chợ là dịp để đồng bào gặp gỡ, giao lưu, tiếp nối những phong tục, tập quán đã gắn bó với cuộc sống từ bao đời nay. Và thông qua những cuộc trò chuyện bên gian hàng nhỏ, những sản phẩm thủ công truyền thống hay những món ăn mang hương vị bản địa, câu chuyện về văn hóa vùng cao vẫn đang được kể một cách tự nhiên, sống động giữa nhịp sống hôm nay.

Vân Anh