Rộn ràng điệu sạp ngày xuân

Nhảy sạp không chỉ là một điệu múa, mà còn là tiếng nói văn hóa mộc mạc, sâu lắng của người Thái bao đời nay. Qua những điệu múa sạp, đồng bào càng thêm đoàn kết hơn, gắn bó hơn, cùng xây dựng bản làng, quê hương ngày một giàu đẹp.

Nhảy sạp là điệu dân vũ độc đáo trong văn hóa Thái.

Có thể nói, múa sạp là điệu múa dân gian phản ánh chân thực đời sống nông nghiệp của người Thái. Trước đây, trong những lúc nghỉ ngơi sau giờ lao động vất vả, người Thái thường dùng những chiếc chày giã gạo xếp thành đôi trên những hàng gỗ, rồi dập nhịp nhàng tạo ra những âm thanh vui nhộn, rộn rã, với mục đích khích lệ tinh thần mỗi người thêm hăng say lao động sản xuất. Ngày nay, dụng cụ dùng để tạo nhịp khi nhảy múa sạp thường là những cây nứa nhỏ, thẳng và được trang trí bằng nhiều hoa văn và màu sắc đẹp mắt.

Theo nhiều nghệ nhân, trước kia khi chưa có nhạc nền, thì người ta chỉ có múa chứ chưa có hát. Bởi vậy, nhảy thế nào để không va vào chân nhau là điều không hề đơn giản. Dưới những hàng chầy gỗ đặt song song là những đôi chân nhảy khéo léo và duyên dáng của các chàng trai, cô gái. Vào những ngày xuân, khi hoa mận, hoa đào đua nhau khoe sắc, phụ nữ Thái mặc váy thêu, lưng đeo xà tích, đội khăn piêu, đeo trang sức để hoà mình vào điệu múa sạp.

Trong qúa trình nhảy sạp, người tham gia luôn tập trung trong từng điệu nhảy.

Múa Sạp là hoạt động mang tính cộng đồng, rất dễ tổ chức. Chỉ cần một khoảng đất bằng phẳng hay sàn nhà rộng là có thể từng đôi, từng đôi tay trong tay rộn ràng điệu Sạp. Có thể nói rằng, múa sạp là điệu múa hết sức độc đáo. Đây là điệu múa mà dụng cụ vũ đạo cũng chính là nhạc cụ, nó gồm 2 cây dùng làm đà và 4 cặp dùng để gõ nhịp, đều làm bằng tre, nứa. Khi được 8 người ngồi hai bên gõ nhịp xuống 2 cây đà bên dưới, bốn cặp tre sẽ tạo ra nhịp phách vui nhộn, đây cũng chính là nhạc nền cho người múa, khi không sử dụng lời hát.

Ở mỗi cuộc giao lưu, các cô gái Thái trong bộ trang phục truyền thống lần lượt mời từng vị khách cùng nắm tay nhảy múa...Những bước chân rộn ràng theo tiếng nhạc và tiếng hát của người gõ nhịp, những dải khăn Piêu bay lên, lượn xuống cùng với từng bước nhảy... tất cả đã tạo nên những hình ảnh vô cùng đẹp mắt. Bên ánh lửa bập bùng, điệu sòn đô ngân vang như xua tan giá lạnh của đại ngàn. Không khí hào hứng, nhịp điệu thanh thoát, uyển chuyển, đạo cụ độc đáo của tiết mục múa sạp luôn thu hút đông đảo người xem. Có thể nói, múa sạp không chỉ vui nhộn, mà còn luyện cho cơ thể sự dẻo dai, khéo léo, khoẻ mạnh. Bao giờ cũng vậy, múa sạp khiến cho không khí của các buổi lễ trở nên sôi nổi và hứng khởi hơn.

Thanh âm rộn ràng của điệu sạp như xua tan đi sự tĩnh mịch của đại ngàn.

Với người Thái, nhảy sạp không chỉ là một điệu múa vui. Đó là cách họ kể câu chuyện về cuộc sống, về lao động, về tình yêu và khát vọng. Khi tiếng tre vang lên, mọi khoảng cách dường như tan biến. Già trẻ, trai gái, người trong bản hay khách phương xa đều có thể nắm tay nhau bước vào vòng sạp rộn ràng.

Sau những cuộc nhảy sạp, nhiều thanh niên nam nữ trong bản đã nên duyên vợ chồng.

Nếu như trước đây điệu múa sạp chỉ được sử dụng trong cộng đồng người Thái, thì ngày nay, múa sạp đã được phổ biến rộng rãi trong các hoạt động văn hóa mang tính cộng đồng của nhiều dân tộc anh em ở nhiều vùng miền trong tỉnh. Chính những động tác múa dịu dàng, uyển chuyển, giai điệu vui tươi của múa Sạp cho thấy một tinh thần lạc quan, sự khéo léo của người tham gia.

Hiện nay, dù cuộc sống đã đổi thay, đâu đó ở những bản Thái, bà con đã biết đến nhiều loại nhạc cụ và điệu múa hiện đại, nh­ưng múa sạp cùng giai điệu rộn ràng của nó vẫn luôn vang mãi bên những nếp nhà sàn xinh xắn, rạo rực ánh lửa hồng. Có thể nói, múa dân gian, nói chung, và múa sạp, nói riêng, chứa đựng nhiều giá trị nhân văn, nhiều khát vọng của con người, từ bầu nhiệt huyết trái tim trở thành nhịp điệu, bởi vậy, nó có sức lan tỏa lớn.

Trong không khí hân hoan của ngày Tết cổ truyền đang đến gần, cùng với tiếng khua luống thậm thình, tiếng cồng ngân vang gọi mùa xuân mới, âm vang rộn rã của điệu sạp ngày xuân như khúc hoan ca của núi rừng, mang theo khát vọng của con người về một năm mới mưa thuận, gió hòa, bản làng ấm no, hạnh phúc.

Ái Vân