Sáng tạo từ giảng đường, hiệu quả từ thực tiễn

Từ những ý tưởng trên giảng đường đến các sản phẩm ứng dụng trong thực tiễn, phong trào nghiên cứu khoa học và sáng tạo tại các cơ sở giáo dục Thanh Hóa đang ngày càng lan tỏa mạnh mẽ. Nhiều sáng kiến, đề tài không chỉ nâng cao chất lượng dạy và học mà còn góp phần giải quyết những yêu cầu thực tiễn của sản xuất và đời sống.

Thầy giáo Đặng Văn Cường trên giảng đường.

Tại Trường Cao đẳng nghề số 4 (Bộ Quốc phòng) - Phân hiệu đào tạo Thanh Hóa, phong trào nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực quan trọng nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Trong số những nhà giáo tiêu biểu của nhà trường, thầy giáo Đặng Văn Cường, Phó trưởng Khoa giáo viên, là một điển hình về tinh thần sáng tạo và sự tận tâm với nghề.

Từ thực tiễn giảng dạy, nhận thấy học sinh, sinh viên gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận các hệ thống thiết bị điện công nghiệp phức tạp, thầy đã nghiên cứu và chế tạo thành công “Mô hình trang bị điện cầu trục”.

Khác với các mô hình thực hành đơn lẻ trước đây, “Mô hình trang bị điện cầu trục” tích hợp cả nội dung lý thuyết và thực hành trên cùng một hệ thống trực quan. Người học có thể nghiên cứu cấu tạo, nguyên lý hoạt động, thực hiện lắp đặt, vận hành, kiểm tra và xử lý các lỗi thường gặp của hệ thống điện một cách thuận lợi. Thông qua mô hình, người học được rèn luyện nhiều kỹ năng quan trọng của nghề Điện tử công nghiệp như: đọc bản vẽ điện, lắp đặt thiết bị điện công nghiệp, kiểm tra mạch điều khiển, vận hành hệ thống tự động hóa và bảo trì thiết bị. Đây cũng là những kỹ năng mà doanh nghiệp đang yêu cầu đối với lao động kỹ thuật hiện nay.

Việc đưa “Mô hình trang bị điện cầu trục” vào giảng dạy đã góp phần đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng gắn lý thuyết với thực hành, giúp học sinh, sinh viên tiếp cận công nghệ sản xuất hiện đại ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Qua đó nâng cao chất lượng đào tạo nghề, giảm thời gian làm quen thiết bị khi tham gia làm việc tại các nhà máy, khu công nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Không chỉ tâm huyết với công tác giảng dạy, thầy Đặng Văn Cường còn thường xuyên tham gia tư vấn, thiết kế các giải pháp điện công nghiệp và tự động hóa cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Quá trình tiếp xúc với thực tiễn sản xuất giúp thầy cập nhật công nghệ mới, đồng thời đưa những yêu cầu thực tế của doanh nghiệp vào nội dung đào tạo. Sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp vì thế ngày càng chặt chẽ, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sau đào tạo.

Nhờ những đóng góp nổi bật trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học, nhiều năm qua thầy Đặng Văn Cường đã đạt nhiều thành tích như giải Nhất Hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp toàn quốc, giải Nhì Hội thi Thiết bị đào tạo tự làm cấp tỉnh, giải C Giải thưởng Nguyễn Viết Xuân của Quân khu 4 cùng nhiều phần thưởng giá trị khác.

Nếu tại Trường Cao đẳng nghề số 4, sáng kiến được hình thành từ yêu cầu gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất, thì tại Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa, phong trào nghiên cứu khoa học lại được thúc đẩy từ nhu cầu nâng cao chất lượng dạy và học trong điều kiện còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất.

Một trong những sản phẩm tiêu biểu là “Mô hình bình trộn” do tập thể giáo viên khoa Cơ - Điện nghiên cứu và chế tạo. Mô hình được xây dựng trên nguyên lý vận hành của hệ thống trộn nguyên liệu tự động thường được sử dụng trong các nhà máy sản xuất thực phẩm, hóa chất, thức ăn chăn nuôi và nhiều dây chuyền công nghiệp hiện đại. Hệ thống gồm các bộ phận chính như động cơ khuấy trộn, bơm cấp liệu, cảm biến mức chất lỏng, van điện từ, rơ-le trung gian, bộ điều khiển PLC, biến tần và hệ thống đèn tín hiệu giám sát quá trình vận hành. Tất cả các thiết bị đều được bố trí theo đúng cấu trúc của một dây chuyền sản xuất thực tế, giúp người học dễ dàng quan sát, tìm hiểu và thực hành.

Điểm nổi bật của mô hình là khả năng mô phỏng đầy đủ quy trình vận hành tự động từ khâu cấp nguyên liệu, kiểm soát mức chứa, thực hiện quá trình khuấy trộn đến xả thành phẩm. Nhờ đó, kiến thức lý thuyết được gắn chặt với thực hành, giúp người học hiểu rõ nguyên lý hoạt động của các hệ thống tự động hóa đang được sử dụng phổ biến trong doanh nghiệp hiện nay.

Theo thầy Lưu Đình Hưng, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa: Việc phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường. Các đề tài nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc tham gia hội thi, quan trọng hơn là được ứng dụng trực tiếp vào hoạt động đào tạo. Theo đó, nhà trường tiếp tục tăng cường phối hợp với doanh nghiệp để nắm bắt nhu cầu thực tế của thị trường lao động, từ đó định hướng giáo viên nghiên cứu, cải tiến các thiết bị phục vụ đào tạo phù hợp với yêu cầu sản xuất hiện nay.

“Mô hình bình trộn” của tập thể giáo viên khoa Cơ - Điện, Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa.

Từ những sáng kiến nhỏ trên bục giảng đến các mô hình ứng dụng trong sản xuất, nghiên cứu khoa học đang từng bước khẳng định vai trò là động lực nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Khi các ý tưởng được nuôi dưỡng, hỗ trợ và ứng dụng hiệu quả, giảng đường không chỉ là nơi truyền thụ tri thức, mà còn trở thành cái nôi của những sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Trần Hà