Nghe làng chài kể chuyện văn hóa biển

Bên cạnh biển xanh và bãi cát đẹp, vùng biển xứ Thanh đang trở thành điểm đến của những du khách yêu thích trải nghiệm. Từ những buổi đón bình minh trên biển, theo chân ngư dân đánh cá đến khám phá các nghề truyền thống, mỗi hoạt động đều là cơ hội cảm nhận rõ hơn đời sống cư dân ven biển, làm phong phú thêm hành trình khám phá và giúp du khách yêu văn hóa vùng biển.

Du khách tham quan nơi sản xuất và sản phẩm mắm truyền thống của Lê Gia, tại xã Hoằng Thanh.

Trở lại biển Hải Tiến trong mùa hè năm 2026, chị Nguyễn Thu Hà (TP Hà Nội) không chỉ dành thời gian nghỉ dưỡng mà còn muốn khám phá những nét văn hóa đặc trưng của vùng biển. Sau khi tìm hiểu thông tin trên mạng, chị cùng gia đình đăng ký tham quan một làng nghề nước mắm truyền thống.

Trong không gian đậm hương biển, những dãy thùng ủ cá xếp ngay ngắn cùng câu chuyện về nghề làm mắm được người dân chia sẻ đã mang đến cho chị nhiều điều thú vị. Lần đầu được tận mắt chứng kiến quy trình làm nên những giọt nước mắm truyền thống, chị không khỏi tò mò và thích thú. Những câu chuyện về nghề được truyền từ đời này sang đời khác cũng giúp chị hiểu thêm về cuộc sống gắn bó với biển của người dân địa phương. “Đây là lần đầu tiên tôi dành thời gian tìm hiểu một nghề truyền thống của địa phương. Trải nghiệm này giúp tôi hiểu hơn về cuộc sống của người dân vùng biển, khiến chuyến đi thêm phần ý nghĩa”, chị Hà chia sẻ. Trước khi rời đi, chị cùng các thành viên trong gia đình chọn mua một số sản phẩm từ làng nghề làm quà.

Không riêng chị Hà, du khách khi đến các vùng biển xứ Thanh ngoài tắm biển, vui chơi, đều mong muốn được tham gia những hoạt động mới lạ ven biển. Đó là việc thăm các làng nghề truyền thống, bến cá hay theo chân ngư dân tìm hiểu công việc mưu sinh gắn với biển.

Tại bến cá, mỗi buổi sáng sớm, khi những chuyến tàu đánh bắt trở về, không khí trở nên nhộn nhịp với cảnh mua bán hải sản vừa được đưa vào bờ. Du khách thích thú đứng quan sát không khí lao động tất bật, trò chuyện với ngư dân về những chuyến biển kéo dài nhiều ngày hay tìm hiểu cách phân loại, bảo quản hải sản. Tại một số địa phương, du khách còn có cơ hội tham gia kéo lưới, gỡ cá hoặc trải nghiệm các công việc thường ngày của người dân vùng biển. Không chỉ mang đến những trải nghiệm mới lạ, các hoạt động này còn giúp du khách hiểu hơn về cuộc sống gắn bó với sóng nước của cư dân địa phương. Qua những câu chuyện mộc mạc về nghề biển, về những mùa cá hay những đổi thay của làng chài theo thời gian, nhiều người cảm nhận rõ hơn những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Chính sự gần gũi và chân thực ấy đang trở thành điểm nhấn khiến hành trình khám phá biển xứ Thanh thêm phần đáng nhớ.

Bà Lê Thị Hoa, người đã hơn 30 năm gắn bó với nghề làm nước mắm truyền thống Khúc Phụ, cho biết: “Những năm gần đây, lượng du khách đến tham quan cơ sở sản xuất ngày càng tăng. Ngoài tìm hiểu quy trình làm nghề, nhiều người còn dành thời gian trò chuyện, lắng nghe những câu chuyện về cuộc sống của cư dân vùng biển. Điều đó khiến chúng tôi rất vui, vừa bán được hàng, vừa có cơ hội giới thiệu thêm về văn hóa vùng biển và những giá trị mà người dân địa phương đã gìn giữ qua nhiều thế hệ”.

Đưa trải nghiệm văn hóa ven biển thành sản phẩm du lịch đặc trưng là điều mà các vùng biển nổi tiếng xứ Thanh như Sầm Sơn, Hải Hòa, Hải Tiến... đã và đang triển khai thực hiện. Nếu như các làng nghề truyền thống kể câu chuyện về sự cần cù, kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ, thì nhịp sống làng chài lại mở ra sự đa dạng văn hóa về phong tục, tập quán, đem lại nhiều trải nghiệm cho du khách.

Lễ hội Quang Trung (phường Tĩnh Gia) - một trong những lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa biển.

Với 790m chiều dài bờ biển còn giữ được nét hoang sơ, Hải Hòa hiện còn hàng nghìn hộ gia đình làm nghề đánh bắt, chế biến thủy hải sản, tạo nên những làng nghề đậm chất văn hóa biển. Đến với Hải Hòa, bên cạnh các hoạt động giải trí sôi động, du khách có thể tìm về các làng chài truyền thống, ngắm nhìn người dân vá lưới, chuẩn bị ngư cụ cho những chuyến ra khơi tiếp theo. Đặc biệt, đây là một trong những vùng có nguồn hải sản ngon nhất Thanh Hóa, đủ làm vừa lòng những thực khách khó tính.

Anh Cao Ngọc Tùng, chủ khách sạn Cao Nguyễn, một trong những khách sạn đầu tiên tại Hải Hòa, cho biết: “Bên cạnh nghỉ dưỡng, nhiều du khách hiện nay mong muốn được tìm hiểu sâu hơn về đời sống, văn hóa địa phương. Vì vậy, khách sạn thường giới thiệu cho du khách những điểm tham quan phù hợp như bến cá, làng chài hay các cơ sở chế biến hải sản truyền thống. Không ít gia đình sau khi tham quan còn mua hải sản tươi và nhờ khách sạn chế biến để thưởng thức ngay trong ngày”.

Không chỉ hấp dẫn bởi những trải nghiệm gắn với đời sống ngư dân, các vùng biển xứ Thanh còn mang đến cho du khách cơ hội hòa mình vào không gian lễ hội đậm đà bản sắc văn hóa. Mỗi mùa du lịch, nhiều lễ hội truyền thống của cư dân ven biển được tổ chức, từ lễ cầu ngư, lễ hội Cầu Phúc đến các hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng gắn với tín ngưỡng và đời sống của người dân miền biển. Đây không chỉ là dịp để người dân gửi gắm ước vọng về những mùa biển thuận lợi, mà còn giúp du khách hiểu thêm về những giá trị văn hóa được hình thành và lưu giữ qua nhiều thế hệ. Khi những câu chuyện của làng chài được kể bằng lễ hội, phong tục và nhịp sống thường ngày, hành trình khám phá biển xứ Thanh cũng trở nên trọn vẹn hơn, để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách.

Bài và ảnh: Vân Anh