[Thanh Hóa xưa và nay] Nơi lưu giữ và phát huy những giá trị văn hoá

Giữa nhịp sống hối hả của cuộc sống hiện đại, vẫn có những nếp nhà lặng lẽ đứng cùng năm tháng. Những mái ngói rêu phong, những vì kèo bạc màu thời gian... Không chỉ gìn giữ một công trình kiến trúc cổ, mà còn là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa, hồn cốt nguồn cội và ký ức của nhiều thế hệ người dân xứ Thanh.

Nằm nép mình bên dòng sông Mã, làng cổ Đông Sơn từ lâu được biết đến là một trong những cái nôi văn hóa lâu đời của xứ Thanh. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, nơi đây vẫn còn lưu giữ nhiều công trình kiến trúc cổ, di tích lịch sử, di chỉ khảo cổ văn hóa Đông Sơn.

Ngôi nhà cổ của dòng họ Lương ở làng Đông Sơn

Đặc biệt, trong số 13 ngôi nhà cổ hiện còn ở làng Đông Sơn, ngôi nhà của dòng họ Lương là công trình tiêu biểu nhất. Đây là ngôi nhà gỗ 5 gian mang phong cách kiến trúc truyền thống của thế kỷ XIX.

Trải qua hơn 200 năm tồn tại, nhiều cấu kiện kiến trúc vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Năm 2000, ông Lương Trọng Duệ đã cùng con cháu trong dòng họ tiến hành tôn tạo, sửa chữa nhằm lưu giữ công trình này cho các thế hệ mai sau. Năm 2006, ngôi nhà đã được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.

Không chỉ gìn giữ ngôi nhà cổ, với niềm đam mê và tâm huyết của mình, ông Lương Thế Tập đã dày công sưu tầm hàng nghìn hiện vật từ đồ đá, đồ đồng đến đồ thủ công mỹ nghệ. Tiêu biểu là các bộ sưu tập về nông cụ sản xuất của nông dân vùng đồng bằng Bắc bộ; sưu tập những hiện vật quý giá về Hàm Rồng trong thời kỳ chiến tranh; hay những hiện vật thời bao cấp nhắc nhớ nhiều thế hệ về một thời gian khó... Từ đó, biến không gian ngôi nhà thành một bảo tàng thu nhỏ để trưng bầy, giới thiệu đến du khách và phục vụ nghiên cứu lịch sử.

Nhiều hiện vật được trưng bày trong ngôi nhà cổ.

Những ngôi nhà cổ có thể lặng lẽ nép mình giữa những con ngõ nhỏ của làng quê, nhưng giá trị mà chúng lưu giữ chưa bao giờ là xưa cũ.

Đằng sau những mái nhà trăm năm tuổi không chỉ là câu chuyện thời gian, mà còn là ký ức của một vùng đất, là cội nguồn văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Khi những giá trị ấy tiếp tục được gìn giữ và phát huy, làng cổ Đông Sơn cũng như nhiều không gian văn hóa làng tiêu biểu với “cổng làng, cây đa, giếng nước, sân đình”... sẽ không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ, mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn trên hành trình khám phá văn hóa xứ Thanh, góp phần biến di sản thành nguồn lực cho phát triển du lịch bền vững trong tương lai.

Thục Anh (tổng hợp)