Thương nhớ bánh gai...

Mùa đông mưa rét triền miên. Giữa tháng Chạp, chọn ngày tạnh ráo, nắng mới hửng lên sau đợt gió mùa, bà nội cắp một chiếc thúng nhỏ ra vườn sau. Ở đó có mấy bụi lá gai trồng lưu niên, năm này qua năm khác. Ngày thường, mấy đứa cháu gái trong nhà thường hái lá về làm tiền giả, chơi đồ hàng, cười chí cha chí chách.

Bánh gai (Nguồn ảnh: Internet).

Chọn lá bánh tẻ, lành lặn, bà hái đầy thúng, rửa sạch rồi đem rắc ra nong phơi ngoài nắng. Đợi khi lá gai vừa héo, bà bỏ vào cối đá, giã nhỏ, lọc hết gân xơ, xong giã lại thêm lần nữa cho thật nhuyễn mịn, rồi đem phơi nắng. Khi nào bột khô, nâu thẫm, mềm xốp, tỏa mùi thơm nồng là được. Bà gói bột vào giấy báo, cất thật kín trong chiếc tủ gỗ, đợi Tết về sẽ gói bánh gai.

Mấy tàu lá chuối hột lành lặn cũng được bà hạ xuống, phơi qua một lần nắng nhạt. Nhằm phải ngày không có nắng, bà hong lá bên bếp lửa, đến khi lá mềm rủ xuống, chuyển màu xanh thẫm. Rồi bà dọc lá, xé thành từng miếng nhỏ, dùng vải sạch lau chùi cẩn thận, đem hong ngoài hiên cho khô hẳn. Lá chuối bà đem bó tròn, xếp vào rổ xảo rồi gác lên cót lúa.

Cuối chạp, không khí Tết tưng bừng xóm nhỏ. Con nít đi chơi, nghe tiếng rao lảnh lót "Ai mật mía đơi ... ơi... ơi" là ù té chạy theo, dắt cô hàng mật về tận nhà. Bà đem thóc đổi lấy vài lít mật, cho vào chiếc can nhựa vàng, nút chặt lá chuối rồi để cẩn thận vào góc nhà.

Hăm tám, hăm chín Tết, mùi mật mía, mùi gạo nếp xay, mùi gừng thơm phảng phất trong không khí. Bà rải chiếu ra sân, ngồi hí hoáy trộn nhân, ngào bột. Gạo nếp xay nhỏ trộn với lá gai, ngào thêm mật mía thành một thứ bột dẻo quẹo, đen thẫm, thơm ngòn ngọt.

Nhân bánh bà làm bằng bột đậu xanh, thêm ít cùi dừa nạo, trộn cùng đường “hoa mơ” – thứ đường nâu ngọt lịm. Lá chuối cũng đã lên màu nâu sẫm, khô nhưng dai và bền. Bà thoăn thoắt, tay quấn bù hụp lá, tay vo vỏ bánh, làm nhân.

Đám cháu ngồi chung quanh, thèm thuồng nhìn những chiếc bánh nâu nâu, tròn tròn, nhỏ như nắm tay xếp cao dần trên mâm, thi nhau hỏi: “Sắp hết bột chưa bà, có lấy thêm lá không bà ơi”...

Khi bánh đã gói xong, bà xếp vào nồi lớn rồi mang đồ trên bếp củi. Chỉ độ hơn nửa tiếng, đã ngửi thấy mùi bánh thơm dìu dịu trong không khí.

Thích nhất là trước khi nhắc nồi bánh ra, bao giờ bà cũng gắp một hai chiếc bánh, bóc vỏ để thử xem bánh đã chín kĩ chưa. Lũ trẻ vây quanh chiếc bánh, mỗi đứa thử một miếng, rồi lao nhao góp ý cho bà. Cái miếng bánh ăn thử ấy, bao giờ cũng là miếng thơm ngon nhất.

Ngày Tết, nhà có thêm vài loại bánh, nhưng bánh gai của bà nội vẫn là món “chạy” nhất. Vỏ bánh dẻo rền, nhân ngọt lịm, thơm bùi mà không ngấy, càng ăn càng ngon.

Những ngày đầu năm qua đi, thúng bánh vơi dần một nửa. Ra riêng, khi mưa xuân bắt đầu lắc rắc, vỏ bánh se dần, hơi khô lại. Bà bảo: “Bánh không còn dẻo, nhưng bùi”.

Bố mẹ ra đồng, bao giờ cũng cầm theo một túm bánh gai. Trẻ nhỏ nghỉ học, chạy chơi chán, thấy đói là ù té về nhà, làm chiếc bánh, uống thêm cốc nước là lưng lửng bụng.

Bà mất đã lâu. Những cái Tết bây giờ không nghèo như trước nữa. Mấy bụi lá gai vườn sau đã bị nhổ trụi vì chẳng còn ai gói bánh.

Thèm miếng bánh gai ngày Tết, nhờ mẹ ra chợ mua. Cắn một miếng, vị ngọt dâng lên đầu lưỡi. Cũng dẻo thơm, cũng ngọt ngào nhường ấy, sao không giống bánh ngày xưa bà làm...

An Thư